{"id":1077,"date":"2015-07-21T11:04:04","date_gmt":"2015-07-21T09:04:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kwasniewski.org.pl\/?page_id=1077"},"modified":"2017-09-10T18:41:11","modified_gmt":"2017-09-10T16:41:11","slug":"zycie-po-smierci-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/","title":{"rendered":"\u017bycie po \u015bmierci"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-2932\" src=\"http:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/media\/inne-teksty\/pdf2.jpg\" alt=\"pdf2\" width=\"21\" height=\"21\" \/>\u00a0 <a href=\"http:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/media\/inne-teksty\/Zycie-po-smierci.pdf\">pobierz \/ wydrukuj tekst<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_80 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\"><p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis tre\u015bci  \/  Contents<\/p>\n<\/div><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/#Lista_omowionych_problemow\" >Lista om\u00f3wionych problem\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/#Milosc_%E2%80%93_klucz_do_zrozumienia_zycia_po_smierci\" >Mi\u0142o\u015b\u0107 \u2013 klucz do zrozumienia \u017cycia po \u015bmierci<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/#Rozliczenie_zycia\" >Rozliczenie \u017cycia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/#Pieklo\" >Piek\u0142o<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/#Wolna_wola_w_zaswiatach\" >Wolna wola w za\u015bwiatach<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/#Niebo\" >Niebo<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/#Niebo_czysciec_i_pieklo_jako_kontinuum\" >Niebo, czy\u015bciec i piek\u0142o jako kontinuum<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/#Krytykom_ktorzy_twierdza_ze_w_niebie_jest_albo_nudno_albo_wcale_nie_tak_wesolo\" >Krytykom, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce w niebie jest albo nudno albo wcale nie tak weso\u0142o<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/#Wedlug_jakich_kryteriow_beda_rozliczani_po_smierci_ludzie_roznych_czasow_i_kultur\" >Wed\u0142ug jakich kryteri\u00f3w b\u0119d\u0105 rozliczani po \u015bmierci ludzie r\u00f3\u017cnych czas\u00f3w i kultur?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/zycie-po-smierci-2\/#Przypisy\" >Przypisy<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Lista_omowionych_problemow\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Lista om\u00f3wionych problem\u00f3w<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Poza spisem tre\u015bci chc\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na kilka szczeg\u00f3\u0142owych spraw, kt\u00f3re rozwa\u017cam w tym tek\u015bcie:<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Definicja Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Do\u015bwiadczenia z pogranicza \u015bmierci (NDE) a dzia\u0142anie m\u00f3zgu\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Jak \u201ewygl\u0105da\u201d Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107 w za\u015bwiatach\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Logika dzia\u0142ania Bo\u017cej Opatrzno\u015bci<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Piek\u0142o nie jest kar\u0105, jest niemal niesko\u0144czonym poczuciem winy \u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Jak rozumie\u0107, \u017ce wolno\u015b\u0107 to wyb\u00f3r dobra\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Odpowied\u017a krytykom, \u017ce B\u00f3g robi duszom w niebie pranie m\u00f3zgu\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Odpowied\u017a krytykom, \u017ce dusza w niebie te\u017c mo\u017ce czyni\u0107 z\u0142o\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Tu, na ziemi wszyscy ludzie nie mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie dobrzy\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Dlaczego w niebie ludzie s\u0105 wolni i nie czyni\u0105 z\u0142a?<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Czym si\u0119 ludzie zajmuj\u0105 w niebie<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Za\u015bwiaty z niebem, piek\u0142em i czy\u015b\u0107cem to wielkie uproszczenie tego, co nas tam czeka<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Odpowied\u017a krytykom, \u017ce w niebie jest nudno\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Odpowied\u017a krytykom, \u017ce bycie szcz\u0119\u015bliwym w niebie jest niemo\u017cliwe\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Czy B\u00f3g jest dobry, skoro stworzy\u0142 \u015bwiat, w kt\u00f3rym istnieje z\u0142o naturalne (trz\u0119sienia ziemi, powodzie, choroby, drapie\u017cne zwierz\u0119ta, \u015bmier\u0107)?\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Definicja post\u0119pu moralnego\u00a0\u00a0 <\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><span style=\"color: #000000;\">Jak Einstein i pani Kowalska mog\u0105 by\u0107 w niebie r\u00f3wnie m\u0105drzy?<\/span><\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Milosc_%E2%80%93_klucz_do_zrozumienia_zycia_po_smierci\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Mi\u0142o\u015b\u0107 \u2013 klucz do zrozumienia \u017cycia po \u015bmierci<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Czy \u015bmier\u0107 wszystko ko\u0144czy, czy jest przej\u015bciem do innej formy \u017cycia? Przekonanie o kontynuowaniu \u017cycia po \u015bmierci jest w Europie do\u015b\u0107 powszechne. Potwierdzaj\u0105 to szeroko zakrojone badania fundacji Bertelsmana z roku 2008<\/span> <a name=\"1\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t01\">[1]<\/a>. <span style=\"color: #000000;\">Wiar\u0119 w Boga lub inn\u0105 form\u0119 transcendencji oraz w tak\u0105 czy inn\u0105 posta\u0107 \u017cycia po \u015bmierci deklaruje 68% Europejczyk\u00f3w. W Polsce ten odsetek jest najwy\u017cszy w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w europejskich i wynosi 85%. Do bycia chrze\u015bcijaninem przyznaje si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 Europejczyk\u00f3w (od 60% do 97%). Zastan\u00f3wmy si\u0119 wi\u0119c, jak owa transcendentna kontynuacja wygl\u0105da z perspektywy chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W kre\u015bleniu obrazu, jak wygl\u0105da nasze \u017cycie po \u015bmierci b\u0119d\u0119 si\u0119 stara\u0142 pozostawa\u0107 w zgodzie z doktrynalnymi pryncypiami zawartymi w Katechizmie Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego a przede wszystkim, z jego generaln\u0105 wytyczn\u0105, by prawdy wiary zawsze rozpatrywa\u0107 w perspektywie niesko\u0144czonej Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci do ludzi: \u201ejedyny cel nauczania nale\u017cy widzie\u0107 w mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra nigdy si\u0119 nie sko\u0144czy. Przedstawiaj\u0105c to, co ma by\u0107 przedmiotem wiary, nadziei i dzia\u0142ania, przede wszystkim trzeba zawsze ukazywa\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 naszego Pana\u201d (KKK 25)<\/span> <a name=\"2\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t02\">[2]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ka\u017cdy element tworzonego obrazu musi zatem przej\u015b\u0107 test, czy jest zgodny i czy logicznie wsp\u00f3\u0142gra z prawd\u0105 o niesko\u0144czonej Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci. Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, gdy rozmy\u015blamy o piekle, jako trwa\u0142ym ukaraniu cz\u0142owieka (po wieczno\u015b\u0107?) za jego, ograniczone w czasie (kilkadziesi\u0105t lat \u017cycia doczesnego), przewiny. Skoro takie piek\u0142o istnieje, jak je pogodzi\u0107 z niesko\u0144czon\u0105 Bo\u017c\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105?<\/span> <a name=\"3\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t03\">[3]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W ko\u015bciele cz\u0119sto s\u0142yszymy, \u017ce Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107 jest kluczem do zrozumienia Jego stosunku do cz\u0142owieka. Obawiam si\u0119 jednak, \u017ce bezrefleksyjne powtarzanie tej prawdy zamieni\u0142o j\u0105 w banaln\u0105 formu\u0142k\u0119, z kt\u00f3rej wyparowa\u0142a tre\u015b\u0107. Niemniej zdefiniowanie Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci nie jest niemo\u017cliwe. Ale \u017ce jest niesko\u0144czona, mo\u017cemy j\u0105 opisa\u0107 jedynie przez analogi\u0119 do czego\u015b podobnego co do rodzaju, ale zrozumia\u0142ego. Znalaz\u0142em tak\u0105 analogi\u0119 nieoczekiwanie dla mnie samego<\/span> <a name=\"4\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t04\">[4]<\/a>.\u00a0<span style=\"color: #000000;\">Rozmy\u015blaj\u0105c o poczuciu olbrzymiej straty po \u015bmierci matki, postanowi\u0142em utrat\u0119 jej mi\u0142o\u015bci ukonkretni\u0107 spisuj\u0105c punkt po punkcie, co dok\u0142adnie straci\u0142em wraz z jej \u015bmierci\u0105. Lista tego, co straci\u0142em sta\u0142a si\u0119 definicj\u0105 jej mi\u0142o\u015bci. Po pewnym czasie spostrzeg\u0142em zaskoczony, \u017ce to co opisuje mi\u0142o\u015b\u0107 matki ma tak\u017ce wyra\u017ane odniesienie do mi\u0142o\u015bci Boga. Nale\u017cy w tym celu po ka\u017cdym zawartym w tym opisie punkt\u00f3w doda\u0107 zdanie: \u201eI tak w\u0142a\u015bnie kocha B\u00f3g\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Oto, co straci\u0142em wraz ze \u015bmierci\u0105 matki:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Mi\u0142o\u015b\u0107 matki oznacza\u0142a stuprocentow\u0105 akceptacj\u0119 mojej osoby, cho\u0107 nie by\u0142o to r\u00f3wnoznaczne ze zgod\u0105 we wszystkich sprawach. Ta g\u0142\u0119boka akceptacja dawa\u0142a mi pewno\u015b\u0107, \u017ce nigdy nie b\u0119d\u0119 odrzucony.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Mi\u0142o\u015b\u0107 matki to by\u0142o tak\u017ce pe\u0142ne wybaczenie b\u0142\u0119d\u00f3w, niedoci\u0105gni\u0119\u0107 i win. Nie by\u0142a to \u015blepota na moje przewiny, przymykanie oczu, czy stosowanie \u0142agodniejszych kryteri\u00f3w. To by\u0142o wybaczenie. Z\u0142y uczynek pozostawa\u0142 z\u0142ym uczynkiem, ale bez wzgl\u0119du na to, co bym zrobi\u0142, wiedzia\u0142em, \u017ce matka nie odwr\u00f3ci si\u0119 ode mnie. Nigdy. Jej wybaczenie jest pewne. Nawet, gdy na to nie zas\u0142uguj\u0119.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Mi\u0142o\u015b\u0107 matki objawia\u0142a si\u0119 w rado\u015bci, jak\u0105 dawa\u0142 wzajemny, bezpo\u015bredni kontakt. To mog\u0142a by\u0107 rozmowa, ale i pe\u0142ne pozytywnego sensu i emocji bycie razem bez s\u0142\u00f3w.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">O wielu sprawach m\u00f3wi\u0142em tylko jej, bo tylko ona by\u0142a zawsze autentycznie zainteresowana wszystkim, co robi\u0119, planuj\u0119, lubi\u0119, co mnie denerwuje, czego si\u0119 obawiam, o czym marz\u0119. Byli\u015bmy ci\u0105gle jak \u015bwie\u017co zakochani, kt\u00f3rzy nie mog\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 nagada\u0107, kt\u00f3rzy chc\u0105 sobie wszystko opowiedzie\u0107 i wszystko wiedzie\u0107 o ukochanej i ukochanym.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Mi\u0142o\u015b\u0107 matki nios\u0142a\u00a0 absolutn\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce cokolwiek czyni, nie chce mojej krzywdy, lecz mojego dobra. I \u017ce nie b\u0119dzie to czynienie dobra z pozycji: ja wiem lepiej, co jest dla ciebie dobre. Raczej si\u0119 powstrzyma od dzia\u0142ania, ni\u017c zaryzykuje, \u017ce sprawi b\u00f3l.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Mi\u0142o\u015b\u0107 matki by\u0142a absolutnie niezale\u017cna od nadziei, jakie we mnie pok\u0142ada\u0142a. To by\u0142y proste nadzieje, \u017ce mi si\u0119 dobrze u\u0142o\u017cy w \u017cyciu. Ale nawet gdyby tak si\u0119 nie sta\u0142o, nie mia\u0142o to \u017cadnego znaczenia dla naszej mi\u0142o\u015bci.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Mi\u0142o\u015b\u0107 matki by\u0142a gwarancj\u0105, \u017ce nigdy nie b\u0119dzie chcia\u0142a mnie dotkn\u0105\u0107 czy te\u017c zrani\u0107. Nawet je\u015bli ja j\u0105 zrani\u0119. To wzmacnia, ale jest niebezpieczne. Jej mi\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a tak wielka, \u017ce by\u0142em bezkarny.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Mia\u0142em pewno\u015b\u0107, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 matki jest praktycznie niesko\u0144czona bez wzgl\u0119du na up\u0142yw czasu, bez wzgl\u0119du na przestrze\u0144, bez wzgl\u0119du na to, co kiedykolwiek zrobi\u0119. Jej mi\u0142o\u015bci nie mog\u0142em zniszczy\u0107. Cokolwiek bym z\u0142ego uczyni\u0142 innym lub jej.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Czu\u0142em, \u017ce matka kocha mnie bardziej i lepiej ni\u017c ja j\u0105 kocham. Stara\u0142em si\u0119 o tym za du\u017co nie my\u015ble\u0107, bo rodzi\u0142o to poczucie winy. Ale nie mog\u0142o by\u0107 inaczej. Jej mi\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a w spos\u00f3b oczywisty i naturalny wi\u0119ksza od mojej.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">To, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 matki by\u0142a wi\u0119ksza od mojej, przejawia\u0142o si\u0119 tak\u017ce w tym, \u017ce zawsze mia\u0142a dla mnie czas. Kiedy j\u0105 prosi\u0142em o cokolwiek, nigdy nie powiedzia\u0142a: nie mam czasu, przyjd\u017a p\u00f3\u017aniej. Mog\u0142em jej czasem dysponowa\u0107, by\u0142 do mojej dyspozycji. I by\u0142o to tak oczywiste, \u017ce\u00a0 niedostrzegalne. Zda\u0142em sobie z tego spraw\u0119 dopiero kilka lat po jej \u015bmierci.<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Wiedzia\u0142em, \u017ce matka by\u0142a gotowa wszystko dla mnie po\u015bwi\u0119ci\u0107. Wszystko to znaczy tak\u017ce \u017cycie, gdyby by\u0142o trzeba.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 ze wszystkich u\u0142omno\u015bci opisania w jedenastu punktach czego\u015b tak niesko\u0144czonego jak mi\u0142o\u015b\u0107 Boga. Niemniej wierz\u0119, \u017ce analogia do mi\u0142o\u015bci mojej matki przybli\u017ca nam t\u0119 niesko\u0144czono\u015b\u0107, bo mi\u0142o\u015b\u0107 mojej mamy, mierzona ludzk\u0105 miar\u0105 bieg\u0142a asymptot\u0105 w tym w\u0142a\u015bnie kierunku. Je\u015bli wi\u0119c analogia jest trafna, zar\u00f3wno wierz\u0105cy jak i niewierz\u0105cy zrozumiej\u0105, co mam na my\u015bli. Mog\u0119 im powiedzie\u0107: Bo\u017c\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna zdefiniowa\u0107 przez analogi\u0119 do jedenastopunktowej ostensywnej definicji mi\u0142o\u015bci matki. Chc\u0105c poj\u0105\u0107, co nale\u017cy rozumie\u0107 pod poj\u0119ciem Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci, nale\u017cy przeczyta\u0107 list\u0119 definiuj\u0105c\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 matki i po ka\u017cdym punkcie doda\u0107: \u201ei tak w\u0142a\u015bnie kocha B\u00f3g\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Kilka lat po spisaniu tych punkt\u00f3w, dostrzeg\u0142em potrzeb\u0119 pewnego uzupe\u0142nienia. Opisana mi\u0142o\u015b\u0107 mojej matki by\u0142a niezwykle silna, ale za jej \u017cycia prawie niezauwa\u017calna. By\u0142a przezroczysta. By\u0142a jak powietrze, bez kt\u00f3rego nie ma \u017cycia, ale na kt\u00f3re nie zwracamy uwagi dop\u00f3ki jest. Dopiero, gdy t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 utraci\u0142em, zrozumia\u0142em, czym jest, bo b\u00f3l i cierpienie wynik\u0142e z tej straty sta\u0142y si\u0119 niemal nie do zniesienia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Podobnie jest z sensem \u017cycia, na kt\u00f3ry nie zwracamy uwagi do chwili, gdy go zaczyna brakowa\u0107, bo wtedy zaczynamy cierpie\u0107 <a style=\"color: #000000;\" name=\"5\"><\/a><\/span><a href=\"#powr\u00f3t05\">[5]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Podobnie czu\u0142 Mickiewicz pisz\u0105c:<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">\u201eLitwo! Ojczyzno moja! Ty jeste\u015b jak zdrowie.<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">Ile Ci\u0119 trzeba ceni\u0107, ten tylko si\u0119 dowie,<\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">Kto Ci\u0119 straci\u0142\u2026<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ale obok mi\u0142o\u015bci wielkiej, ale niezauwa\u017calnej i przezroczystej, jest tak\u017ce inny spos\u00f3b, w jaki mo\u017ce si\u0119 ona objawi\u0107. Mo\u017ce w nas uderzy\u0107 nagle i gwa\u0142townie. Jest wtedy natychmiast \u015bwiadoma samej siebie. Osza\u0142amia szcz\u0119\u015bciem. Wywraca dotychczasowy porz\u0105dek \u017cycia, bo wszystko poza ni\u0105 traci na znaczeniu. Jej obiektem mo\u017ce by\u0107 kobieta, m\u0119\u017cczyzna, dziecko, B\u00f3g. Ta mi\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce nadej\u015b\u0107 i uderzy\u0107 znik\u0105d, ale mo\u017ce by\u0107 te\u017c nag\u0142\u0105 przemian\u0105 mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c w sobie mieli\u015bmy, ale kt\u00f3ra by\u0142a dot\u0105d przezroczysta i niezauwa\u017calna. Doznajemy wtedy ol\u015bnienia. Przecieramy ze zdumienia oczy, jak to mo\u017cliwe, \u017ce posiadali\u015bmy tak wielkie szcz\u0119\u015bcie, ale dopiero teraz, nagle je dostrzegamy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\">*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Uzbrojeni w takie rozumienie mi\u0142o\u015bci, tak\u017ce mi\u0142o\u015bci Boga, mo\u017cemy rozpocz\u0105\u0107 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 po za\u015bwiatach.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">\u015amierci si\u0119 boimy. Jednak do\u015bwiadczenia z pogranicza \u015bmierci (NDE) opisuj\u0105 ten stan \u2013 co za paradoks \u2013 jako nios\u0105cy ukojenie i rado\u015b\u0107. Odchodzenie ze \u015bwiata, stan \u015bmierci klinicznej by\u0142y dla tych, kt\u00f3rzy prze\u017cyli NDE b\u0142ogim przej\u015bciem do innej rzeczywisto\u015bci, z kt\u00f3rej progu pacjent zosta\u0142 zawr\u00f3cony, co umo\u017cliwi\u0142o mu zdanie relacji. Wykorzystanie tego do\u015bwiadczenia dla potwierdzania, cho\u0107by s\u0142abego i pomocniczego, religijnych twierdze\u0144 o istnieniu jakiego\u015b \u015bwiata po \u015bmierci jest zrozumia\u0142e, podobnie zreszt\u0105 jak atak na tak\u0105 interpretacj\u0119 i generalny sceptycyzm wobec NDE ze strony os\u00f3b niech\u0119tnych religii i\/lub wyznaj\u0105cych naturalizm metodologiczny lub ontologiczny.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Nie jest kwestionowane, powszechnie ju\u017c uznawane, samo zjawisko NDE. Spory dotycz\u0105 mechanizmu jego powstania oraz interpretacji<\/span> <a name=\"6\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t06\">[6]<\/a>. <span style=\"color: #000000;\">W stanie \u015bmierci klinicznej wykres EEG jest p\u0142aski a \u201estan kliniczny pacjent\u00f3w wskazuje na\u00a0ustanie wszelkiej aktywno\u015bci kory i\u00a0pnia m\u00f3zgu. M\u00f3zg mo\u017cna w\u00a0takiej chwili por\u00f3wna\u0107 do\u00a0komputera, od kt\u00f3rego zosta\u0142 odci\u0119ty dop\u0142yw pr\u0105du, wtyczka jest wyj\u0119ta z\u00a0kontaktu i\u00a0\u017cadne obwody nie dzia\u0142aj\u0105. \/\u2026\/ Niemniej jednak w\u0142a\u015bnie w\u00a0takim stanie czasowego ustania mierzalnych funkcji m\u00f3zgu niekt\u00f3rzy pacjenci zachowuj\u0105 niezwykle trze\u017aw\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107\u201d<\/span> <a name=\"7\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t07\">[7]<\/a><span style=\"color: #000000;\"> i relacjonuj\u0105 bogate w tre\u015b\u0107 prze\u017cycia. Ponadto, prze\u017cycia te maj\u0105 podobn\u0105 tre\u015b\u0107 bez wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, wiek, wykszta\u0142cenie, \u015brodowisko kulturowe, stosunek do wiary. Jednym z wa\u017cnych element\u00f3w NDE jest fenomen oddzielenia \u015bwiadomo\u015bci od cia\u0142a (perspektywa ogl\u0105du samego siebie z g\u00f3ry) i zdolno\u015b\u0107 zrelacjonowania procesu w\u0142asnej reanimacji i innych dzia\u0142a\u0144 podejmowanych przez ratuj\u0105cy \u017cycie personel medyczny, w tym takich, kt\u00f3rych osoba b\u0119d\u0105ca w stanie \u015bmierci klinicznej i do\u015bwiadczaj\u0105ca NDE nie mog\u0142a widzie\u0107 (na przyk\u0142ad, widok narz\u0119dzi chirurgicznych ods\u0142oni\u0119tych dopiero po rozpocz\u0119ciu zabiegu, rozmowy toczone w pokojach obok itd.).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Dyskusja wok\u00f3\u0142 NDE jest gor\u0105ca, bo wielu naukowc\u00f3w nie akceptuje faktu, \u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 mo\u017ce istnie\u0107 bez aktywno\u015bci m\u00f3zgowej. Przeczy to fundamentalnemu za\u0142o\u017ceniu nauki normalnej (w sensie kuhnowskim) o materialnym, w tym wypadku m\u00f3zgowym, pod\u0142o\u017cu proces\u00f3w neurobiologicznych. Mamy wi\u0119c do czynienia z faktami, kt\u00f3re s\u0105 klasyczn\u0105 anomali\u0105, to znaczy s\u0105 niewyt\u0142umaczalne w \u015bwietle obowi\u0105zuj\u0105cej teorii. Nie licz\u0105c autor\u00f3w, kt\u00f3rzy kwestionuj\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 tych fakt\u00f3w, nawet najwa\u017cniejszych \u2013 zdaniem badaczy NDE<\/span> <a name=\"8\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t08\">[8]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W tym tek\u015bcie, zjawisko NDE nie b\u0119dzie omawiane. Przywo\u0142am je tylko kilka razy, aby wskaza\u0107 na podobie\u0144stwo mi\u0119dzy NDE a niekt\u00f3rymi elementami chrze\u015bcija\u0144skiej wizji za\u015bwiat\u00f3w.<\/span> <a name=\"9\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t09\">[9]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Wr\u00f3\u0107my wi\u0119c do wizji doktrynalnej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Nast\u0119puje \u015bmier\u0107 i przenosimy si\u0119 do nowego \u017cycia, do krainy, gdzie B\u00f3g nie chowa si\u0119 ju\u017c za chmurk\u0105 naszej ziemskiej niepewno\u015bci, czy aby na pewno jest. Lub za nasz\u0105 fa\u0142szyw\u0105 pewno\u015bci\u0105, \u017ce Go nie ma. Niepewno\u015b\u0107 co do Jego istnienia lub fa\u0142szywa pewno\u015b\u0107 Jego nieistnienia znikaj\u0105, bo po prostu u Niego jeste\u015bmy. Trudno zaprzeczy\u0107, \u017ce si\u0119 u Niego jest, jak si\u0119 u Niego jest. I nie ma kolejki w oczekiwaniu na audiencj\u0119, bo On jest wsz\u0119dzie i bez przerwy. Cho\u0107 s\u0142owa: wsz\u0119dzie i bez przerwy o tyle \u017ale opisuj\u0105 Jego towarzystwo, \u017ce w boskiej krainie zapewne nie istnieje czas ani przestrze\u0144. Ale zostawmy je, bo trudno sobie cokolwiek bez nich wyobrazi\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Poniewa\u017c B\u00f3g jest niesko\u0144czon\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, po \u015bmierci l\u0105dujemy w krainie niesko\u0144czonej mi\u0142o\u015bci. Jego mi\u0142o\u015b\u0107 nas zewsz\u0105d otacza. Nie musimy pyta\u0107, czy B\u00f3g nas kocha, bo tu jest tylko mi\u0142o\u015b\u0107. W takim st\u0119\u017ceniu jest niemal dotykalna, odczuwana fizycznie. Jeste\u015bmy w niej zanurzeni. Toniemy w niej. Oddychamy ni\u0105. Jest powietrzem w krainie Boga.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">To jest zupe\u0142nie nowe do\u015bwiadczenie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Do\u015bwiadczamy tej mi\u0142o\u015bci bez wzgl\u0119du na to, czy byli\u015bmy dobrzy, bardzo dobrzy, \u017ali czy bardzo \u017ali za \u017cycia. Bo mi\u0142o\u015b\u0107 nie jest transakcj\u0105. B\u00f3g nas kocha zawsze i nieprzerwanie, zawsze tak samo silnie. Bez wzgl\u0119du na to czy by\u0142em Janem Paw\u0142em II czy Hitlerem, ojcem Kolbe czy Pol Potem. Jego reakcj\u0105 na moje \u017cycie jest rado\u015b\u0107 lub smutek. Ale nigdy nie cofa swej mi\u0142o\u015bci. Za mojego \u017cycia nigdy nie gas\u0142a w Nim nadzieja, \u017ce oka\u017c\u0119 si\u0119 dobry, cho\u0107by w ostatniej chwili przed \u015bmierci\u0105, jak by\u0142o z \u0142otrem po prawicy Chrystusa. Tu, w niebie, dalej mnie otacza swoj\u0105 pot\u0119\u017cn\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. Bo nie jest buchalterem, kt\u00f3ry na ch\u0142odno odmierza moje dobre i z\u0142e uczynki i rezultat tego dodawania i odejmowania m\u00f3wi Mu, czy ma mnie kocha\u0107, czy ukara\u0107, poda\u0107 r\u0119k\u0119 czy pot\u0119pi\u0107. B\u00f3g jest ponad to. Jego Plan wobec stworzenia b\u0119dzie i tak zrealizowany a ja i moje \u017cycie mog\u0105 Go jedynie ucieszy\u0107 i rozpromieni\u0107 lub zasmuci\u0107 i zmartwi\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Spotkanie w chwili \u015bmierci (ju\u017c tej \u201eprawdziwej\u201d, z kt\u00f3rej si\u0119 nie wraca), tak wielkiej mi\u0142o\u015bci jest doznaniem pewnego rodzaju ukojenia, spokoju a przede wszystkim rado\u015bci. Ale te\u017c czego mo\u017cna oczekiwa\u0107, gdy wiedz\u0105c, \u017ce umarli\u015bmy, czujemy zarazem, \u017ce dalej jeste\u015bmy. I co wi\u0119cej, jeste\u015bmy witani z rado\u015bci\u0105 i olbrzymi\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105.\u00a0 Cho\u0107 w \u017cyciu doczesnym do\u015bwiadczali\u015bmy tego uczucia, si\u0142a jego objawienia w krainie Boga przekracza wszystko, co znamy. Dlatego nie ma dobrych s\u0142\u00f3w na jej opisanie. Nic nie oddaje dobrze reakcji duszy, dopiero co wyrwanej z ziemskiej fizyczno\u015bci, zderzonej z niesko\u0144czono\u015bci\u0105 Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Si\u0142a tej mi\u0142o\u015bci nie tylko upaja. Ona mnie przeobra\u017ca.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Znalaz\u0142szy si\u0119 w krainie Boga, nie mog\u0119 i nie chc\u0119 od tej mi\u0142o\u015bci si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107, zamkn\u0105\u0107 na ni\u0105 oczy, uciec od niej, odgoni\u0107 j\u0105, udawa\u0107, \u017ce jej nie widz\u0119. Nie mog\u0119, bo po prostu jestem u Boga a On jest mi\u0142o\u015bci\u0105. I ona jest wsz\u0119dzie.\u00a0 A nie chc\u0119, bo ta mi\u0142o\u015b\u0107 ma magnetyczn\u0105 si\u0142\u0119 przyci\u0105gania. Jest tysi\u0105c, milion razy silniejsza od wszystkiego, co znam. Krzykn\u0105\u0107: \u201enie chc\u0119 Boga, nie chc\u0119 tej mi\u0142o\u015bci\u201d, zabrzmia\u0142oby, jakby cz\u0142owiek szcz\u0119\u015bliwy, zdrowy, radosny i m\u0105dry powiedzia\u0142 nagle, \u017ce od teraz chce by\u0107 nieszcz\u0119\u015bliwy, chory, smutny i g\u0142upi. Bez przyczyny, ot tak.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">M\u00f3wi\u0105c o mi\u0142o\u015bci w krainie Boga, trzeba oczywi\u015bcie zastrzec, \u017ce je\u015bli si\u0119 tam nie by\u0142o, trudno m\u00f3wi\u0107 z absolutnym przekonaniem o szczeg\u00f3\u0142ach. Ale po pierwsze, logika i zdrowy rozs\u0105dek podpowiadaj\u0105, \u017ce skoro B\u00f3g jest czyst\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, musimy t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107 spotka\u0107 i odczu\u0107, gdy si\u0119 do Niego przeniesiemy. Po drugie, warto si\u0119gn\u0105\u0107 do mistyk\u00f3w, kt\u00f3rzy tak w\u0142a\u015bnie jednobrzmi\u0105cym ch\u00f3rem relacjonuj\u0105 swoje wizje. Po trzecie, bardzo podobnie do mistyk\u00f3w i logiki doktrynalnej brzmi\u0105 relacje ludzi, kt\u00f3rzy prze\u017cyli do\u015bwiadczenia na skraju \u015bmierci. Cho\u0107 do\u015bwiadczenia NDE nie kre\u015bl\u0105 stanu po \u015bmierci ostatecznej, ludzie, kt\u00f3rzy prze\u017cyli NDE podczas \u015bmierci klinicznej lub gdy ich m\u00f3zg wszed\u0142 w stan wegetatywny, prze\u017cywali b\u0142ogostan, pogod\u0119 ducha i rado\u015b\u0107<\/span> <a name=\"10\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t10\">[10]<\/a>. <span style=\"color: #000000;\">Byli spokojni i opanowani. Bez wzgl\u0119du na to, czym NDE jest, ludzie ci, wr\u00f3ciwszy do \u017cycia, stali si\u0119 inni. Przestali si\u0119 ba\u0107 \u015bmierci, bo &#8211; niezale\u017cnie, co m\u00f3wi\u0105 specjali\u015bci &#8211; NDE by\u0142o dla nich spotkaniem ze \u015bmierci\u0105 a kr\u00f3tka podr\u00f3\u017c w \u201etamt\u0105 stron\u0119\u201d okaza\u0142a si\u0119 przeczy\u0107 potocznym wyobra\u017ceniom i l\u0119kom.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Moje prywatne, osobiste przekonanie jest takie, \u017ce B\u00f3g kocha mnie podobnie, jak ja kocham moje kilkuletnie wnucz\u0119ta. Wzrusza mnie ich rezolutna i naiwna pewno\u015b\u0107, \u017ce wszystko potrafi\u0105. Ale z rado\u015bci\u0105 obserwuj\u0119, jak potrafi\u0105 coraz wi\u0119cej. W czasie zabawy, co chwila to si\u0119 obruszaj\u0105, gdy chc\u0119 im pom\u00f3c to zaraz o t\u0119 pomoc prosz\u0105. I wiedz\u0105, \u017ce j\u0105 dostan\u0105. Jestem wobec nich wszechwiedz\u0105cy i wszechmocny. M\u00f3g\u0142bym je zmia\u017cd\u017cy\u0107, cho\u0107by z\u0142ym s\u0142owem, ale im nawet to do g\u0142owy nie przyjdzie, bo wiedz\u0105, \u017ce dziadziu\u015b je kocha nad \u017cycie. Ale nie s\u0105 bezbronne. Kiedy odmawiam im czego\u015b stanowczo, mog\u0105 z p\u0142aczem rzuci\u0107 w moim kierunku: a ja ci\u0119 nie b\u0119d\u0119 kocha\u0107! Z ich perspektywy to nie jest gro\u017aba, czy ukaranie mnie, ale symboliczny akt odrzucenia. Ale \u017ce dziadziu\u015b wtedy smutnieje, wol\u0105 tej broni nie u\u017cywa\u0107. Zreszt\u0105 po co, skoro mnie kochaj\u0105 i wiedz\u0105, \u017ce dziadziusia trzeba tylko poprosi\u0107. Potrafi\u0105 wyprosi\u0107 ode mnie prawie wszystko przymiln\u0105 mink\u0105 kotka ze Shreka i powiedzeniem: \u201eproosz\u0119\u201d. A kiedy przytul\u0105\u00a0 si\u0119 do mnie w fotelu, gdy ogl\u0105damy na MiniMini \u201e\u015awink\u0119 Pepp\u0119\u201d lub \u201eMarta m\u00f3wi\u201d albo mnie obejm\u0105, gdy je usypiam w \u0142\u00f3\u017ceczku i czuj\u0119 ich spokojny oddech na policzku, wtedy my\u015bl\u0119, \u017ce chyba podobnie czuje B\u00f3g, gdy na nas patrzy. Jeste\u015bmy jak te maluchy, raz grzeczne a raz nie, ale to moje maluchy, krew z mojej krwi. Moje dzieci.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rozliczenie_zycia\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Rozliczenie \u017cycia<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W krainie Boga zyskuj\u0119 natychmiastowe i pe\u0142ne zrozumienie Bo\u017cego planu wobec stworzenia. Tu, na Ziemi, wiemy na ten temat niewiele. B\u00f3g rozmy\u015blnie stworzy\u0142 \u015bwiat niedoskona\u0142y, niewyko\u0144czony, niejako \u201ew drodze\u201d ku ostatecznej doskona\u0142o\u015bci (KKK 302). Wiemy, \u017ce ten plan kieruje si\u0119 niesko\u0144czon\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 ku ca\u0142emu stworzeniu i ma na celu osi\u0105gni\u0119cie ostatecznego dobra. I tyle. B\u0119d\u0105c u Boga Jego zamys\u0142 zostaje ci ods\u0142oni\u0119ty we wszystkich szczeg\u00f3\u0142ach. Zyskujesz tak\u017ce pe\u0142n\u0105 wiedz\u0119, jak za \u017cycia przys\u0142u\u017cy\u0142e\u015b si\u0119 do jego realizacji. Generalna zasada tej oceny jest prosta. Twoje dobre uczynki wspomog\u0142y Bo\u017cy plan, popchn\u0119\u0142y go naprz\u00f3d a z\u0142e odwrotnie \u2013 spowolni\u0142y go, utrudni\u0142y, by\u0142y przeszkod\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Rozliczasz \u017cycie, bo B\u00f3g, powo\u0142uj\u0105c ci\u0119 do \u017cycia, obdarzy\u0142 ci\u0119 rozumem i da\u0142 godno\u015b\u0107 osoby obdarzonej mo\u017cliwo\u015bci\u0105 decydowania i panowania nad swoimi czynami. Mia\u0142e\u015b woln\u0105 wol\u0119 i mog\u0142e\u015b Boga szuka\u0107 albo nie, mog\u0142e\u015b czyni\u0107 dobro albo z\u0142o. Ale B\u00f3g, \u017ce jest niesko\u0144czon\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, mi\u0142osierdziem, dobrem i sprawiedliwo\u015bci\u0105, nie mo\u017ce przej\u015b\u0107 oboj\u0119tnie obok z\u0142a, kt\u00f3re uczyni\u0142e\u015b, bo gdy jest z\u0142o, jest tak\u017ce jego ofiara, jest jej b\u00f3l, cierpienie i rozpacz.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">B\u00f3g naprowadza \u015bwiat ku ostatecznemu dobru poprzez dzia\u0142anie Opatrzno\u015bci, ale to jest optymalizacja w perspektywie milion\u00f3w albo miliard\u00f3w lat. B\u00f3g kieruje si\u0119 mi\u0142o\u015bci\u0105, ale jest to mi\u0142o\u015b\u0107 ku ca\u0142o\u015bci stworzenia. Zapewne respektuje zasad\u0119 racjonalnego dzia\u0142ania, to znaczy chce osi\u0105gn\u0105\u0107 zaplanowany efekt przy pomocy minimalnych \u015brodk\u00f3w, czyli jak najmniejszych interwencji Opatrzno\u015bci. Ta ch\u0119\u0107 minimalizacji wynika st\u0105d, \u017ce &#8211; pomijaj\u0105c tych, kt\u00f3rzy Mu zezwalaj\u0105 na dysponowanie swoj\u0105 osob\u0105 m\u00f3wi\u0105c \u201eB\u0105d\u017a wola Twoja jako w niebie, tak i na ziemi\u201d &#8211; Opatrzno\u015b\u0107 w normalnym rozumieniu tego poj\u0119cia narusza moj\u0105 woln\u0105 wol\u0119. Za Jej spraw\u0105 robi\u0119 co\u015b, czego bym bez Jej dzia\u0142ania nie zrobi\u0142. Albo odwrotnie, nie robi\u0119 czego\u015b, co bym zrobi\u0142, gdyby nie interweniowa\u0142a. Im mniej takich ingerencji, tym lepiej dla naszej wolno\u015bci. By\u0107 mo\u017ce jednak nawet minimalne, ale odpowiednio wycelowane interwencje Opatrzno\u015bci s\u0105 wystarczaj\u0105ce, bo \u015bwiat mo\u017ce cechuje chaos deterministyczny, czyli wielka wra\u017cliwo\u015b\u0107 ca\u0142ego uk\u0142adu na bardzo nawet ma\u0142e zmiany warunk\u00f3w pocz\u0105tkowych (tak zwany efekt motyla). Skoro B\u00f3g jest wszechwiedz\u0105cy, wie, gdzie poci\u0105gn\u0105\u0107 za ma\u0142y sznurek, by spowodowa\u0107 olbrzymie skutki i dok\u0142adnie takie, jakie planuje.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Takie dzia\u0142anie Opatrzno\u015bci pozostawia jednak za sob\u0105 olbrzymie pok\u0142ady z\u0142a, kt\u00f3re jedni ludzie czyni\u0105 i kt\u00f3rego inni do\u015bwiadczaj\u0105 w spos\u00f3b niezawiniony. Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107 temu z\u0142u na co dzie\u0144 nie zapobiega, bo naruszy\u0142aby zbytnio nasz\u0105 woln\u0105 wol\u0119. Ale Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107, mi\u0142osierdzie i sprawiedliwo\u015b\u0107 musi si\u0119 do tego z\u0142a odnie\u015b\u0107. Wi\u0119cej, musi je pokona\u0107. Jest przecie\u017c intensywnym pragnieniem czynienia dobra.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">B\u00f3g musia\u0142 rozwi\u0105za\u0107 problem, w jaki spos\u00f3b cz\u0142owiek mo\u017ce do\u015bwiadczy\u0107 wielkiego dobra Jego mi\u0142o\u015bci bez likwidacji wolnej woli czynienia przez ludzi innym ludziom wielkiego z\u0142a. Rozwi\u0105zanie zosta\u0142o zakomunikowane poprzez Chrystusa. B\u00f3g zes\u0142a\u0142 do naszego wymiaru czasowego swojego Syna, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 \u017cywym przyk\u0142adem tego rozwi\u0105zania. Chrystus dozna\u0142 od ludzi wielkiego z\u0142a, zosta\u0142 bestialsko zamordowany, ale ostatecznie zwyci\u0119\u017cy\u0142, bo pokona\u0142 \u015bmier\u0107, zmartwychwsta\u0142 i otrzyma\u0142 \u017cycie wieczne. I zostawi\u0142 obietnic\u0119, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce powt\u00f3rzy\u0107 Jego drog\u0119. Zbawienie i \u017cycie wieczne jest dost\u0119pne dla ka\u017cdego. Cierpienia i z\u0142o doznane na tym \u015bwiecie zostan\u0105 wynagrodzone po \u015bmierci. Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107 w perspektywie indywidualnej, zrozumia\u0142ej dla cz\u0142owieka, realizuje si\u0119 poprzez rozliczenie po \u015bmierci (czyli poza obszarem dzia\u0142ania doczesnej wolnej woli) z\u0142a doznanego i uczynionego za \u017cycia. Rozliczenie jest oparte na bilansie dobra i z\u0142a, kt\u00f3rych dozna\u0142em i kt\u00f3re uczyni\u0142em. Aby Bo\u017ca obietnica by\u0142a wiarygodna, zosta\u0142a zagwarantowana ofiar\u0105, jak\u0105 z\u0142o\u017cy\u0142 B\u00f3g w osobie swojego Syna. Nie wstrzyma\u0142 r\u0119ki oprawc\u00f3w morduj\u0105cych Chrystusa, bo chcia\u0142 pokaza\u0107 \u015bwiatu, jak powa\u017cnie traktuje obietnic\u0119, kt\u00f3r\u0105 Jego Syn z\u0142o\u017cy\u0142 przed \u015bmierci\u0105 i kt\u00f3rej prawdziwo\u015bci dowi\u00f3d\u0142 zmartwychwstaj\u0105c &#8211; obietnic\u0119 indywidualnego zbawienia dla ka\u017cdego cz\u0142owieka. Obiecuje cz\u0142owiekowi radykaln\u0105 likwidacj\u0119 jego najwi\u0119kszego l\u0119ku: l\u0119ku przed \u015bmierci\u0105, l\u0119ku przed niebytem. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107 w skali globalnej, niezrozumia\u0142a dla cz\u0142owieka i wykraczaj\u0105ca poza jego logik\u0119, objawia si\u0119 r\u00f3wnocze\u015bnie w skali ludzkiej, jako obietnica skierowana indywidualnie do ka\u017cdego z nas,\u00a0 nies\u0142ychanie szczodrej rekompensaty doznanego z\u0142a. Na pytanie: \u201ejak mog\u0142e\u015b Bo\u017ce pozwoli\u0107 na zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej?\u201d, odpowied\u017a brzmi: \u201ez\u0142o wobec nich uczynione, jest efektem przyznania cz\u0142owiekowi wolno\u015bci. Ale po pierwsze, B\u00f3g czuwa, poprzez Opatrzno\u015b\u0107, by nawet najwi\u0119ksze z\u0142o uczynione przez cz\u0142owieka zosta\u0142o w historii Stworzenia pokonane jeszcze wi\u0119kszym dobrem. Po drugie, ka\u017cde z\u0142o uczynione, nawet najmniejsze, zostanie policzone temu, kto je uczyni\u0142 i temu, kto je dozna\u0142.\u00a0 I ka\u017cdy zda rachunek dobra i z\u0142a, doznanego i uczynionego. I wed\u0142ug tej miary zostanie os\u0105dzony i nagrodzony lub ukarany.\u201d<\/span> <a name=\"11\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t11\">[11]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Przyst\u0119puj\u0105c do rozliczenia swojego \u017cycia, jeste\u015b w krainie Boga nagi i przezroczysty. Wym\u00f3wki, k\u0142amstwa, dobroduszna wyrozumia\u0142o\u015b\u0107, przemilczenia, \u0142askawa niepami\u0119\u0107 i owe tysi\u0105czne, w\u0142a\u015bciwe naszej naturze, sztuczki wybielaj\u0105ce sumienie zdaj\u0105 si\u0119 na nic. Z\u0142o jest z\u0142em a dobro dobrem i wszystko zyskuje w\u0142a\u015bciwe sobie wymiary, proporcje i wag\u0119. Ale nie jest to s\u0105d, kt\u00f3ry nad tob\u0105 sprawuje B\u00f3g siedz\u0105cy na wysokim tronie. Nie stoisz przed Najwy\u017cszym Trybuna\u0142em, zawstydzony, pogodzony z przegran\u0105, przestraszony a mo\u017ce te\u017c z\u0142y i w\u015bciek\u0142y, \u017ce da\u0142e\u015b si\u0119 z\u0142apa\u0107. Wszystko wygl\u0105da inaczej. Jestem przecie\u017c u Boga i czuj\u0119 jego niesko\u0144czon\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 i mi\u0142osierdzie. B\u00f3g mnie nie karze. B\u00f3g mnie kocha a si\u0142a tej mi\u0142o\u015bci mnie przeobra\u017ca. Pod jej wp\u0142ywem uchodzi ze mnie pycha, duma, hipokryzja, arogancja, pr\u00f3\u017cno\u015b\u0107, bezczelno\u015b\u0107, bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107, tch\u00f3rzostwo, brutalno\u015b\u0107, egoizm, g\u0142upota, k\u0142\u00f3tliwo\u015b\u0107, nikczemno\u015b\u0107, fa\u0142szywa pewno\u015b\u0107 siebie, przebieg\u0142o\u015b\u0107, wynios\u0142o\u015b\u0107, zawi\u015b\u0107 i oboj\u0119tno\u015b\u0107. Wszystkie te zeszpecenia charakteru znikaj\u0105, bo s\u0105 niepotrzebne. Ani mi tutaj nie pomog\u0105 ani nie b\u0119d\u0105 chroni\u0107, bo niczego tu nie mog\u0119 zdoby\u0107 i przed niczym nie musz\u0119 si\u0119 broni\u0107. Wszechogarniaj\u0105ca i pot\u0119\u017cna mi\u0142o\u015b\u0107 w mgnieniu oka wymywa ze mnie z\u0142o, kt\u00f3re w sobie nios\u0142em w chwili \u015bmierci. Oczyszczony spogl\u0105dam na moje doczesne \u017cycie, cofam si\u0119 do ka\u017cdego jego momentu i pytam, czy zawsze stosowa\u0142em si\u0119 do z\u0142otej zasady etyki uniwersalnej, kt\u00f3ra g\u0142osi: \u201er\u00f3b innym to, co by\u015b chcia\u0142, \u017ceby tobie robili\u201d (uj\u0119cie pozytywne) lub \u201eNie czy\u0144 innym tego, czego nie chcesz, by czynili tobie\u201d (uj\u0119cie negatywne)<\/span> <a name=\"12\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t12\">[12]<\/a>.<span style=\"color: #000000;\"> I ewentualnie do przykaza\u0144 boskich, je\u015bli by\u0142em wierz\u0105cy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W ten spos\u00f3b niesko\u0144czona Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107 przeobrazi\u0142a mnie, bo jej uderzenie wymy\u0142o ze mnie z\u0142o zostawiaj\u0105c czyste sumienie, kieruj\u0105ce si\u0119 dobrem uniwersalnym. Pozosta\u0142em sob\u0105, ale jestem inny. Takie nag\u0142e nawr\u00f3cenia zdarzaj\u0105 si\u0119 i na Ziemi. Dzi\u0119ki usuni\u0119ciu ze mnie z\u0142a sta\u0142em si\u0119 doskona\u0142ym s\u0119dzi\u0105 w\u0142asnego \u017cycia doczesnego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Teraz te\u017c rozumiem paradoksalne twierdzenie, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 zniewala do wolno\u015bci a wolno\u015b\u0107 to wyb\u00f3r dobra.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Cz\u0119sto dziwi\u0142em si\u0119, jak mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce wolno\u015b\u0107 to wyb\u00f3r dobra a nie swoboda wyboru dobra lub z\u0142a. Ale teraz wiem, \u017ce wyb\u00f3r z\u0142a oznacza, \u017ce mog\u0119 zyska\u0107 kosztem innych a wyb\u00f3r dobra &#8211; \u017ce zyskuj\u0119 otwieraj\u0105c si\u0119 ku innym. Z\u0142o ka\u017ce dba\u0107 o siebie, dobro chce pomaga\u0107. Wyb\u00f3r z\u0142a rodzi nieufno\u015b\u0107, wyb\u00f3r dobra zach\u0119ca do kochania. Jednym s\u0142owem, z\u0142o mnie zamyka w egoizmie a dobro otwiera. Zamkni\u0119cie jest zniewoleniem, otwarcie \u2013 wyzwoleniem. Dlatego, cho\u0107 wolny wyb\u00f3r jest wyborem dobra lub z\u0142a lub, to wyb\u00f3r z\u0142a jest zniewoleniem, a wyb\u00f3r dobra wyzwoleniem. A wi\u0119c wolno\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Nie znaczy to, \u017ce bez wzgl\u0119du na z\u0142o, kt\u00f3re uczyni\u0142em za \u017cycia, b\u0119d\u0119 po \u015bmierci radosny, szcz\u0119\u015bliwy i pogodny. Do\u015bwiadczenie niesko\u0144czonej Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci, odrzucenie tego, co by\u0142o we mnie z\u0142e pozwala z jasno\u015bci\u0105, bez os\u0142ony wym\u00f3wek i hipokryzji zobaczy\u0107 z\u0142o, kt\u00f3re uczyni\u0142em. I przewa\u017cnie nie jest to przyjemne.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Niekt\u00f3rzy znajomi uznali, \u017ce ten obraz po\u015bmiertnego rozliczenia jest obrazem duszy, kt\u00f3rej po \u015bmierci wyprano m\u00f3zg i kt\u00f3ra wyzbyta samej siebie powtarza bezwolnie, co chce B\u00f3g. Moja odpowied\u017a jest nast\u0119puj\u0105ca: pranie m\u00f3zgu jest mechanizmem przemocy psychicznej. Zastosowanie specjalnych technik agresji psychologicznej i fizycznej ma spowodowa\u0107 upo\u015bledzenie autonomii my\u015blenia, niezdolno\u015b\u0107 my\u015blenia niezale\u017cnego, zniszczenie dotychczasowych przekona\u0144 i poczucia przynale\u017cno\u015bci. W tym kontek\u015bcie, pranie m\u00f3zg\u00f3w odnosi si\u0119 do przymusowej zmiany pogl\u0105d\u00f3w i warto\u015bci<\/span> <a name=\"13\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t13\">[13]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Poj\u0119cie \u201eprania m\u00f3zg\u00f3w\u201d zawiera w jego potocznym u\u017cyciu element wsp\u00f3\u0142czucia do osoby \u201epranej\u201d, bo zosta\u0142a ona zniewolona do zmiany pogl\u0105d\u00f3w. Kiedy jednak cz\u0142owiek umiera, przechodzi do zupe\u0142nie innej rzeczywisto\u015bci. B\u00f3g nie zamierza stosowa\u0107 wobec niego przemocy czy agresji psychologicznej. Kraina Boga jest krain\u0105 mi\u0142o\u015bci. Przekraczaj\u0105c jej pr\u00f3g, cz\u0142owiek zostaje t\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 przeobra\u017cony ku dobru. Pozostaje wolny, ale odwraca si\u0119 od z\u0142a. Przyk\u0142ad\u00f3w takich przeobra\u017ce\u0144, dokonuj\u0105cych si\u0119 nie pod przymusem, ale ca\u0142kowicie wolnych, mamy i na Ziemi bez liku. Nazwanie tego praniem m\u00f3zg\u00f3w by\u0142oby nieuprawnione. Negatywne konotacje zwi\u0105zane z poj\u0119ciem prania m\u00f3zg\u00f3w moi znajomi przenosz\u0105, bez merytorycznej argumentacji, na duchow\u0105 przemian\u0119, wywo\u0142an\u0105 dzia\u0142aniem Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci, przemian\u0119, kt\u00f3ra eliminuje z\u0142o na rzecz dobra (etyki uniwersalnej). Zamiast argument\u00f3w merytorycznych stosuj\u0105 wi\u0119c erystyk\u0119 emocjonaln\u0105<\/span> <a name=\"14\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t14\">[14]<\/a>. <span style=\"color: #000000;\">Gdybym ich nie zna\u0142, pomy\u015bla\u0142bym, \u017ce duchowa przemiana polegaj\u0105ca na zaakceptowaniu z\u0142otej regu\u0142y etyki uniwersalnej (\u201ewszystko, co chcieliby\u015bcie, \u017ceby wam ludzie czynili, i wy im czy\u0144cie\u201d, Mt 7:12) jest im niemi\u0142a, bo s\u0105 zwolennikami relatywizmu moralnego.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pieklo\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Piek\u0142o<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Mi\u0142o\u015b\u0107 do\u015bwiadczana w krainie Boga ods\u0142ania moje \u017cycie dok\u0142adnie takim, jakie ono by\u0142o. Ods\u0142ania do najmniejszego szczeg\u00f3\u0142u ca\u0142e dobro i ca\u0142e z\u0142o, kt\u00f3re uczyni\u0142em. Dlatego szcz\u0119\u015bcie bycia u Boga mo\u017ce by\u0107 zamglone, przes\u0142oni\u0119te lub ca\u0142kiem zakryte przez cierpienie, jakie rodzi si\u0119 ze \u015bwiadomo\u015bci b\u00f3lu i z\u0142a, jakie zadawa\u0142em innym. Bo czyni\u0105c z\u0142o innym uderza\u0142em w Boga.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Niejednokrotnie czyta\u0142em teksty pisane przez \u015bwi\u0119tych, kt\u00f3rzy uwa\u017cali si\u0119 za wielkich grzesznik\u00f3w, co by\u0142o sprzeczne z odczuciem otoczenia i stanowiskiem Ko\u015bcio\u0142a wynosz\u0105cego ich na o\u0142tarze. Od Orygenesa grzech zosta\u0142 powi\u0105zany ze z\u0142em. Przeci\u0119tny cz\u0142owiek, kt\u00f3remu daleko do \u015bwi\u0119to\u015bci nie ma poczucia bycia wielkim grzesznikiem, czyli kim\u015b, kto czyni wielkie z\u0142o. Oto paradoks. Cz\u0142owiek blisko Boga widzi w sobie o wiele wi\u0119kszego grzesznika ni\u017c ten, kto jest od Niego oddalony. Czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105? Na pewno nie lepszym, dok\u0142adniejszym, bardziej szczeg\u00f3\u0142owym rachunkiem sumienia, bo to jest skutek a nie przyczyna. \u0179r\u00f3d\u0142o le\u017cy w sile mi\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Odczucie Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci jest w pewnym sensie symetryczne. Nie zdarza si\u0119, by\u015bmy Boga silnie i nami\u0119tnie kochali czuj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie ch\u0142\u00f3d z Jego strony. Czasem jedynie Go nie s\u0142yszymy, ale to co innego. Nie zdarza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, by\u015bmy odczuwali Jego wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, ale reagowali na ni\u0105 zniecierpliwieniem, by\u015bmy traktowali t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107, jako co\u015b m\u0119cz\u0105cego, nachalnego i natarczywego. Z Bogiem nigdy nie jest, jak z uprzykrzon\u0105, by\u0142\u0105 kochank\u0105, kt\u00f3ra dalej kocha, cho\u0107 dla nas sprawa jest sko\u0144czona. Je\u015bli Boga kocham, czuj\u0119 te\u017c Jego mi\u0142o\u015b\u0107. Je\u015bli czuj\u0119 Jego mi\u0142o\u015b\u0107, sam te\u017c Go kocham. <\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">A im silniej Go kocham i im silniej odczuwam Jego mi\u0142o\u015b\u0107 do mnie, tym silniej boli mnie z\u0142o, jakie Mu wyrz\u0105dza\u0142em. Je\u015bli to ostatnie zdanie nie jest zrozumia\u0142e samo przez si\u0119, wyja\u015bni\u0119 to bli\u017cej, cho\u0107 b\u0119d\u0105 to niedoskona\u0142e analogie i przyk\u0142ady.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Pami\u0119tam wi\u0119c histori\u0119 matki, kt\u00f3ra prowadz\u0105c nieostro\u017cnie samoch\u00f3d spowodowa\u0142a wypadek, w kt\u00f3rym zgin\u0119\u0142y jej dzieci. Strata ukochanych istot po\u0142\u0105czona z jednoznacznym poczuciem winy za ich \u015bmier\u0107 spowodowa\u0142a chorob\u0119 nerwow\u0105, pobyty w szpitalu, rozpad ma\u0142\u017ce\u0144stwa, niemo\u017cno\u015b\u0107 normalnego funkcjonowania. Pami\u0119\u0107 nieszcz\u0119\u015bliwego zdarzenia przes\u0142oni\u0142a ca\u0142y obraz \u017cycia. \u017bycie si\u0119 za\u0142ama\u0142o.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Klasycznym przyk\u0142adem bolesnego poczucia winy s\u0105 wyrzuty sumienia po \u015bmierci kochanego, starego ojca, matki lub dziadka. M\u00f3wimy sobie wtedy: czemu ich cz\u0119\u015bciej nie odwiedza\u0142em? Tyle przecie\u017c mieli\u015bmy sobie do powiedzenia! Tyle chcia\u0142em si\u0119 od niego dowiedzie\u0107! A on tak bardzo chcia\u0142, bym go odwiedza\u0142. A ja ci\u0105gle nie mia\u0142em czasu, ci\u0105gle odk\u0142ada\u0142em te wizyty na p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Poczucie winy mo\u017ce by\u0107 tak silne, \u017ce prowadzi niekiedy do my\u015bli samob\u00f3jczych. Zawiadowca stacji, kt\u00f3ry pomyli\u0142 si\u0119 w kierowaniu ruchem poci\u0105g\u00f3w i doprowadzi\u0142 do czo\u0142owego zderzenia, w wyniku kt\u00f3rego zgin\u0119\u0142o kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, musia\u0142 by\u0107 przez d\u0142ugi czas hospitalizowany, bo poczucie winy by\u0142o zbyt silne i chcia\u0142 ze sob\u0105 sko\u0144czy\u0107. A \u017cadnej z ofiar nawet nie zna\u0142. A gdyby w katastrofie zgin\u0119\u0142a jego \u017cona i dzieci?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Czym mo\u017ce by\u0107 poczucie winy, najpe\u0142niej zrozumia\u0142em czytaj\u0105c \u201eAutobiografi\u0119 schizofrenicznej dziewczyny\u201d przygotowan\u0105 do druku przez jej terapeutk\u0119 Marguerit\u0119 Sechehaye. Chora pisa\u0142a: \u201ewina moja nie mia\u0142a rzeczywistego przedmiotu odniesienia. By\u0142a zbyt przenikaj\u0105ca, zbyt wielka, by opiera\u0107 si\u0119 na czym\u015b okre\u015blonym, i \u017c\u0105da\u0142a kary. Kara by\u0142a rzeczywi\u015bcie straszliwa, sadystyczna \u2013 sk\u0142ada\u0142o si\u0119 na ni\u0105, ca\u0142kiem zrozumiale, samo poczucie winy. Poniewa\u017c czu\u0107 w\u0142asn\u0105 win\u0119 to najgorsza rzecz, jaka si\u0119 mo\u017ce zdarzy\u0107, jest to najwi\u0119ksza z wszystkich kar. W rezultacie nie mog\u0142am si\u0119 jej nigdy pozby\u0107, gdy\u017c na tym polega\u0142a moja kara.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">\/\u2026\/ najbardziej okrutn\u0105 kar\u0105 by\u0142o doprowadzenie do tego, \u017cebym czu\u0142a si\u0119 wiecznie, do ko\u0144ca winna\u201d<\/span> <a name=\"15\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t15\">[15]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Paradoks \u015bwi\u0119tego, kt\u00f3ry uwa\u017ca si\u0119 za wielkiego grzesznika i przeci\u0119tnego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry takiego b\u00f3lu nie do\u015bwiadcza, staje si\u0119 zrozumia\u0142y. \u015awi\u0119ty jest czulszym odbiornikiem mi\u0142o\u015bci. Bardziej kocha i silniej czuje Bo\u017c\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107. A kiedy bardzo kochacie inn\u0105 osob\u0119, potraficie lepiej od innych wyczu\u0107, kiedy jest smutna, przygn\u0119biona i zmartwiona. I bez s\u0142\u00f3w znacie przyczyn\u0119. I bez s\u0142\u00f3w wiecie r\u00f3wnie\u017c, kiedy to wy jeste\u015bcie przyczyn\u0105 jej smutku. Inni nie maj\u0105 o niczym poj\u0119cia, przechodz\u0105 obok jak \u015blepi. Ale wy wiecie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Im bardziej kogo\u015b kocham, im bardziej on mnie kocha, tym bardziej boli mnie z\u0142o, kt\u00f3re mu wyrz\u0105dzi\u0142em. Tym b\u00f3lem jest poczucie winy, s\u0105 wyrzuty sumienia, jest wstyd i smutek.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W krainie Boga ogarnia ci\u0119 niesko\u0144czona mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3rej do\u015bwiadczasz i kt\u00f3r\u0105 odczuwasz ku innym. Zostaje skonfrontowana z twoim \u017cyciem i z\u0142em, kt\u00f3re uczyni\u0142e\u015b. A \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 jest wielka, rodzi wielkie poczucie winy i wielki b\u00f3l.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Innej kary nie ma. Jeste\u015b otoczony mi\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3rej zadawa\u0142e\u015b ciosy, kt\u00f3r\u0105 lekcewa\u017cy\u0142e\u015b, kt\u00f3rej rozmy\u015blnie lub bezmy\u015blnie zadawa\u0142e\u015b b\u00f3l. Ka\u017cde z\u0142o uczynione innemu cz\u0142owiekowi by\u0142o ciosem w t\u0119 mi\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Niekt\u00f3rzy ludzie, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli NDE, twierdz\u0105, \u017ce rozliczenie \u017cycia to tak\u017ce doznawanie cierpie\u0144 tych ludzi, kt\u00f3rym je sprawi\u0142e\u015b. By\u0142oby to zgodne z wizj\u0105 piek\u0142a \u015bwi\u0119tej Faustyny (\u201eka\u017cda dusza czym grzeszy\u0142a, tym jest dr\u0119czona\u201d ).<\/span> <a name=\"16\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t16\">[16]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Z ludzkiego punktu widzenia poczucie winy Hitlera czy Stalina jest modelowym obrazem piek\u0142a. B\u00f3g ich nie karze, B\u00f3g ich otacza niesko\u0144czon\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, ale odczucie tej mi\u0142o\u015bci zderzone z ogromem uczynionego z\u0142a rodzi tak wielkie poczucie winy, taki b\u00f3l, \u017ce mo\u017cna to nazwa\u0107 piek\u0142em. I bez tej mi\u0142o\u015bci ujrzenie bez os\u0142onek, w jasnym \u015bwietle Dekalogu, pe\u0142ni pope\u0142nionego przez nich z\u0142a mo\u017ce ich str\u0105ci\u0107 otch\u0142a\u0144 rozpaczy. Dodanie do tej m\u0119ki Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci jest jej stukrotnym albo milionkrotnym pomno\u017ceniem. Gotowanie w smole czy posypywanie pieprzem krwawi\u0105cych ran by\u0142oby cudownym ul\u017ceniem m\u0119ki.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Dlatego wydaje mi si\u0119 zasadne pytanie, czy nawet najwi\u0119kszy grzesznik nie zas\u0142uguje na jak\u0105\u015b szans\u0119\u2026 <a style=\"color: #000000;\" name=\"17\"><\/a><a style=\"color: #000000;\" href=\"#powr\u00f3t17\"><span style=\"color: #3366ff;\">[17]<\/span>.<\/a><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\">*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Przedstawiona wizja \u017cycia po \u015bmierci wymaga kilku uzupe\u0142nie\u0144.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wolna_wola_w_zaswiatach\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Wolna wola w za\u015bwiatach<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Istot\u0105 cz\u0142owiecze\u0144stwa jest nie tylko rozum, ale zdolno\u015b\u0107 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru dobra albo z\u0142a. Z wolnej woli korzystamy na co dzie\u0144.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ale jak to si\u0119 przedstawia w krainie Boga, do kt\u00f3rej udajemy si\u0119 po \u015bmierci? Czy i tam mam woln\u0105 wol\u0119 rozumian\u0105 tak, \u017ce mog\u0119 wybra\u0107 z\u0142o? Z\u0142em na Ziemi, jest dzia\u0142anie wbrew planowi Boga wobec stworzenia, dzia\u0142anie utrudniaj\u0105ce doj\u015bcie \u015bwiata do ostatecznej doskona\u0142o\u015bci. B\u00f3g stworzy\u0142 plan, stworzy\u0142 wolnych ludzi i przekaza\u0142 im Dekalog, czyli regu\u0142y dobrego post\u0119powania, kt\u00f3re \u2013 je\u015bli stosowane \u2013 sprzyjaj\u0105 realizacji Bo\u017cego planu, ale nie wszyscy chc\u0105 je respektowa\u0107 i nie wszyscy w ca\u0142ej historii ludzko\u015bci je znali.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Czyni\u0105c z\u0142o, przeciwstawiamy si\u0119, \u015bwiadomie lub nie, temu, co B\u00f3g umy\u015bli\u0142. Z\u0142y czyn to taki, kt\u00f3ry narusza regu\u0142y przekazane przez Boga przez co utrudnia realizacj\u0119 Bo\u017cego planu. Z\u0142o nie dlatego jest z\u0142em, \u017ce B\u00f3g arbitralnie tak postanowi\u0142. Z\u0142o jest z\u0142em, bo utrudnia realizacj\u0119 Jego planu. Ale plan Boga odnosi si\u0119 do \u015bwiata doczesnego. Czyny dobre i z\u0142e dotycz\u0105 tego \u015bwiata.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W krainie Boga ani dobro ani z\u0142o w ziemskim znaczeniu nie istniej\u0105, bo tamten \u015bwiat nie jest analogiczny do naszego. Nie podlega doskonaleniu. Jest obszarem doskona\u0142ej mi\u0142o\u015bci. Nie mo\u017cna go ani zepsu\u0107 ani ulepszy\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Takie postawienie sprawy eliminuje w Bo\u017cej krainie istnienie wolnej woli w naszym codziennym jej rozumieniu jako wyboru mi\u0119dzy dobrem a z\u0142em. Poniewa\u017c z\u0142em jest dzia\u0142anie wbrew planowi Boga wobec \u015bwiata, takiego z\u0142a w <strong>za<\/strong>\u015bwiatach nie ma. Istnieje natomiast wolno\u015b\u0107 rozumiana po chrze\u015bcija\u0144sku, jako wyb\u00f3r dobra.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Niekt\u00f3rzy jednak uwa\u017caj\u0105, \u017ce i po \u015bmierci posiadamy woln\u0105 wol\u0119 w tradycyjnym sensie. Wskazuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie na jedno jej wykorzystanie \u2013 mo\u017cliwo\u015b\u0107 odrzucenia Boga. Jest to eufemizm na okre\u015blenie po\u015bmiertnej decyzji cz\u0142owieka o wyborze piek\u0142a. Osoby te s\u0105dz\u0105, \u017ce odrzucenie Boga ju\u017c po \u015bmierci jest dyktowana nienawi\u015bci\u0105 do Niego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W moim przekonaniu osoby te myl\u0105 czyny i ich nazw\u0119. Teologia chrze\u015bcija\u0144ska stwierdza wyra\u017anie, \u017ce czynienie z\u0142a za \u017cycia jest de facto odrzucaniem Boga, czyli Jego zaproszenia do wsp\u00f3\u0142uczestnictwa w budowie \u015bwiata na fundamencie dobra. \u201eOdrzucenie Boga\u201d jest og\u00f3ln\u0105 nazw\u0105 wszystkich z\u0142ych czyn\u00f3w w \u017cyciu doczesnym. To odrzucenie nie nast\u0119puje po \u015bmierci jako osobna deklaracja, ale za \u017cycia poprzez czynienie z\u0142a. Po \u015bmierci tylko si\u0119 rozliczam i w zale\u017cno\u015bci od skali mojej winy mo\u017cna powiedzie\u0107, jak daleko jestem od Boga. Bycie daleko nie jest mierzone kilometrami ani jakimkolwiek odseparowaniem, bo ca\u0142y czas i niezmiennie otacza mnie niesko\u0144czona Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107. Bycie daleko to tak wielkie cierpienie, \u017ce \u201enie mam czasu\u201d, si\u0142y, ochoty, odwagi i motywacji, by uczestniczy\u0107 z Bogiem w realizacji Jego planu wobec \u015bwiata. Poch\u0142ania mnie \u017cal, cierpienie i poczucie winy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Po drugie, pogl\u0105d, \u017ce paskudni zbrodniarze jak Stalin czy Ajman al-Zawahiri (szef Al-Kaidy) l\u0105duj\u0105 po \u015bmierci w Bo\u017cej krainie i dalej Boga nienawidz\u0105 oznacza, \u017ce dotarcie tam, gdzie jest B\u00f3g w og\u00f3le ich nie zmienia. Kraina niesko\u0144czonej mi\u0142o\u015bci na nich nie dzia\u0142a.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ale je\u015bli ostatni \u0142obuz, b\u0119d\u0105c ju\u017c w Bo\u017cej krainie, dalej nienawidzi Boga to chyba nie nikn\u0105 tak\u017ce (bo i dlaczego?) inne ziemskie uczucia wobec Stw\u00f3rcy, jakie \u017cywi\u0105 pozostali docieraj\u0105cy tam zmarli: uczucia letniej sympatii, oboj\u0119tno\u015bci czy niech\u0119ci. To bardzo zmienia wizj\u0119 rozliczenia ziemskiego \u017cycia. Ci, kt\u00f3rzy Boga kochali, kochaj\u0105 Go nadal a ci, kt\u00f3rym by\u0142 oboj\u0119tny lub nienawistny czuj\u0105 dalej to samo plus strach, bo zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce ju\u017c Mu si\u0119 nie wymkn\u0105. Rozliczenie \u017cycia nie jest spojrzeniem w g\u0142\u0105b siebie przez dusz\u0119 dotkni\u0119t\u0105 przez Boga i oczyszczon\u0105 ze z\u0142a. Umar\u0142em, ale jestem, jaki by\u0142em. Staj\u0119 przed s\u0105dem pokonany wszechmoc\u0105 Boga a nie dotkni\u0119ty Jego mi\u0142o\u015bci\u0105, bo w\u00f3wczas usz\u0142a by ze mnie nienawi\u015b\u0107. Wiem, \u017ce z\u0142o i dobro, jakie uczyni\u0142em i jakich dozna\u0142em, s\u0105 Bogu wiadome w najdrobniejszych szczeg\u00f3\u0142ach. Znam kryteria s\u0105du i prawdopodobnie \u017ca\u0142uj\u0119, \u017ce czyni\u0142em z\u0142o, ale jest to \u017cal powodowany g\u0142\u00f3wnie \u015bwiadomo\u015bci\u0105 czekaj\u0105cej mnie kary. Tak wi\u0119c znalezienie si\u0119 w krainie niesko\u0144czonej mi\u0142o\u015bci nikogo nie przeobra\u017ca i kto Boga nienawidzi\u0142, dalej nienawidzi i woli i\u015b\u0107 do piek\u0142a.<br \/>\n<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Nie ma w tej wizji za\u015bwiat\u00f3w pot\u0119\u017cnej Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra usuwa z ka\u017cdej duszy jej ziemski brud i przemienia j\u0105 ku dobru. B\u00f3g, jak w dawnej epoce straszenia Nim<\/span> <a name=\"18\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t18\">[18]<\/a><span style=\"color: #000000;\">, kocha wybi\u00f3rczo, tylko dobrych i sprawiedliwych a wobec z\u0142ych jest bezlitosnym s\u0119dzi\u0105 i karze ich straszliwie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Jest to diametralnie inna koncepcja za\u015bwiat\u00f3w od tej, kt\u00f3r\u0105 przedstawi\u0142em &#8211; krainy, gdzie wszechogarniaj\u0105ca i niesko\u0144czona mi\u0142o\u015b\u0107 Boga przeobra\u017ca najbardziej zatwardzia\u0142e serca i czyni je zdolnymi do szczerej oceny swego \u017cycia wedle zasad etyki uniwersalnej i Dekalogu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Koncepcja ta wydaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c niezgodna z nauczaniem Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry g\u0142osi, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek dokonuje po \u015bmierci s\u0105du nad swym \u017cyciem. Ale je\u015bli dusza nie zostanie wpierw oczyszczona ze z\u0142a, nie b\u0119dzie mog\u0142a dokona\u0107 w\u0142a\u015bciwego os\u0105du swojego \u017cycia<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Niebo\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Niebo<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Niemo\u017cno\u015b\u0107 czynienia z\u0142a w Bo\u017cej krainie nie likwiduje wolnej woli. Jeste\u015bmy wolni, bo uwolnieni od z\u0142a, dzi\u0119ki mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra nas otacza i kt\u00f3ra nas przeobrazi\u0142a.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Tu, na Ziemi jest niemo\u017cliwe, by wszyscy ludzie zawsze i wy\u0142\u0105cznie czynili dobro. \u017beby bowiem wszyscy ludzie zawsze wybierali dobro, musz\u0105 wpierw jednakowo ocenia\u0107 ka\u017cde zdarzenie, s\u0142owo i dzia\u0142anie pod k\u0105tem, czy jest ono dobre, czy z\u0142e. To z kolei wymaga wszczepienia wszystkim, zanim jakiekolwiek oceny b\u0119d\u0105 dokonane, jednakowej hierarchii warto\u015bci, kt\u00f3ra przes\u0105dza p\u00f3\u017aniejsze wybory. Wolno\u015b\u0107 wyboru wybieraj\u0105ca zawsze dobro wymaga wi\u0119c wpierw eliminacji wolno\u015bci wyboru warto\u015bci, kt\u00f3re uznamy za dobre. Wymaga wi\u0119c eliminacji swobody wyboru takiej, czy innej hierarchii warto\u015bci. Ale dana cz\u0142owiekowi wolna wola, w tym wolno\u015b\u0107 wybor\u00f3w moralnych, z amputowan\u0105 wolno\u015bci\u0105 wyboru hierarchii warto\u015bci nie jest przecie\u017c prawdziw\u0105 wolno\u015bci\u0105 wyboru. Czyli teza o wolno\u015bci zawsze wybieraj\u0105cej dobro jest wewn\u0119trznie sprzeczna. Z\u0142o na ziemi jest konieczne i nieuniknione<\/span>\u00a0<a name=\"19\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t19\">[19]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Zupe\u0142nie inaczej wygl\u0105da to w krainie Boga. Tam Boga i ludzi \u0142\u0105czy mi\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest podstaw\u0105 tego, co niemo\u017cliwe na Ziemi \u2013 wsp\u00f3lnej hierarchii warto\u015bci. Nie eliminuje ona r\u00f3\u017cnic i dyskusji, ale jest fundamentem g\u0142\u0119bokiej, niejako przedustawnej zgody aksjologicznej. Dyskusja jest oczywi\u015bcie mo\u017cliwa, ale nie jest konfrontacj\u0105 lecz wsp\u00f3lnym rozwa\u017caniem rozmaitych aspekt\u00f3w problemu, po\u0142\u0105czeniem umys\u0142\u00f3w, aby razem stawi\u0107 czo\u0142o tematowi i zawsze prowadzi do uzgodnienia akceptowanego przez wszystkich stanowiska czy pogl\u0105du.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Na ziemi tak\u017ce mamy przyk\u0142ady grup dzia\u0142aj\u0105cych wedle jednakowej hierarchii warto\u015bci, ale s\u0105 one z regu\u0142y bardzo ograniczone liczbowo: grono bardzo bliskich przyjaci\u00f3\u0142 czy cz\u0142onkowie tajnych ugrupowa\u0144 bojowych. Dobr\u0105 egzemplifikacj\u0105 s\u0105 te\u017c elitarne organizacje zbudowane na wyra\u017anych fundamentach aksjologicznych, ze starann\u0105 selekcj\u0105 cz\u0142onkostwa i z okre\u015blonymi celami. Na przyk\u0142ad Opus Dei.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Je\u015bli w niebie tocz\u0105 si\u0119 debaty pomi\u0119dzy Bogiem a lud\u017ami, czego dotycz\u0105? W moim przekonaniu &#8211; naszego, ziemskiego \u015bwiata. Zastan\u00f3wmy si\u0119, czy cz\u0142owiek, kt\u00f3ry jest u Boga, mo\u017ce Mu powiedzie\u0107, \u017ce ten czy inny fragment Jego planu wobec \u015bwiata nale\u017ca\u0142oby zmieni\u0107? Czy cz\u0142owiek mo\u017ce zaproponowa\u0107 Bogu modyfikacj\u0119 Planu lub strategii jego realizacji? Czy cz\u0142owiek mo\u017ce zatem, b\u0119d\u0105c w krainie Boga, aktywnie uczestniczy\u0107 wraz z Bogiem w realizacji Planu?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Na wszystkie te pytania odpowied\u017a brzmi: oczywi\u015bcie tak. Modlitwy do Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny i do \u015bwi\u0119tych o wstawiennictwo u Boga, wypraszanie ich o rozmaite \u0142aski \u015bwiadcz\u0105, \u017ce zmarli nie pr\u00f3\u017cniacz\u0105 w niebie, bo s\u0105 zasypywani pro\u015bbami o zmian\u0119 biegu wydarze\u0144 lub o pokierowanie nimi w okre\u015blonym kierunku. Kierowanie modlitw do \u015bwi\u0119tych i b\u0142ogos\u0142awionych wskazuje te\u017c, \u017ce prawo do wsp\u00f3\u0142uczestnictwa w realizacji Bo\u017cego Planu wobec stworzenia przys\u0142uguje g\u0142\u00f3wnie tym, kt\u00f3rzy ju\u017c na ziemi zrozumieli lepiej od innych, czym jest Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107. Bo kieruj\u0105c si\u0119 przykazaniem mi\u0142o\u015bci zawsze dokonujesz w\u0142a\u015bciwych wybor\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Jawi si\u0119 wi\u0119c pewna bardziej szczeg\u00f3\u0142owa wizja za\u015bwiat\u00f3w. Najbli\u017cej Boga s\u0105 ci, kt\u00f3rzy najlepiej poj\u0119li, czym jest Jego mi\u0142o\u015b\u0107 i aktywnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z Bogiem w realizacji Jego Planu wobec stworzenia. Wielu spo\u015br\u00f3d nich to \u015bwi\u0119ci, ale wielu to zapewne ludzie na ziemi nierozpoznani. Najdalej Boga, ale w sensie raczej metaforycznym, s\u0105 ci, kt\u00f3rych ca\u0142kowicie przygniot\u0142o poczucie winy. Po\u015brodku s\u0105 cierpi\u0105cy, kt\u00f3rych poczucie winy miesza si\u0119 ze szcz\u0119\u015bciem doznawania Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Niebo_czysciec_i_pieklo_jako_kontinuum\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Niebo, czy\u015bciec i piek\u0142o jako kontinuum<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Kiedy znajdziemy si\u0119 u Boga, nikt nas nie umie\u015bci w niebie, czy\u015b\u0107cu albo w piekle. Bo to nie s\u0105 miejsca, ale nazwy, kt\u00f3re wymy\u015blili\u015bmy dla zobrazowania, co nas Tam czeka. Gdy kto\u015b pyta: jak tam b\u0119dzie, odpowied\u017a jest prosta: czeka tam na ciebie Jego niesko\u0144czona mi\u0142o\u015b\u0107 bez wzgl\u0119du na to, czy by\u0142e\u015b za \u017cycia dobry czy z\u0142y. On nie zmieni swojego stosunku do ciebie tylko dlatego, \u017ce umar\u0142e\u015b. Dalej ci\u0119 kocha, bo jeste\u015b Jego dzieckiem. <\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\">Natomiast to, czy b\u0119dziesz tam niesko\u0144czenie szcz\u0119\u015bliwy, czy pogr\u0105\u017cony w otch\u0142ani rozpaczy i b\u00f3lu, czy te\u017c gdzie\u015b pomi\u0119dzy tymi biegunami, zale\u017cy od tego, jak bardzo\u2026<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Pami\u0119tacie scen\u0119 biczowania Chrystusa z filmu Pasja? Twoje \u017cycie mog\u0142o by\u0107 chust\u0105 wycieraj\u0105c\u0105 Jego krew, biczem, kt\u00f3ry wyrywa\u0142 Mu cia\u0142o lub bezmy\u015blnym gapieniem si\u0119 na Jego drog\u0119 ku Golgocie. Lub czym\u015b pomi\u0119dzy\u2026<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Kiedy umrzesz i do Niego dotrzesz, si\u0142a Jego mi\u0142o\u015bci odbierze ci oddech, upoi i przeobrazi. Wymyje ca\u0142y doczesny brud i pozwoli zobaczy\u0107 minione \u017cycie jakim ono by\u0142o naprawd\u0119. Na tak\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna odpowiedzie\u0107 tylko mi\u0142o\u015bci\u0105. Nie daj si\u0119 zwie\u015b\u0107 obrazom, na kt\u00f3rych z\u0142y cz\u0142owiek odpowiada na dobro kolejnym z\u0142em. Tak si\u0119 mo\u017ce dzia\u0107 na ziemi, pomi\u0119dzy lud\u017ami. Kiedy swoj\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 dotyka ci\u0119 B\u00f3g, nie mo\u017cesz odpowiedzie\u0107 z\u0142em, bo nie ma ju\u017c w tobie z\u0142a. Nogi ci mi\u0119kn\u0105, \u0142zy nap\u0142ywaj\u0105 do oczu, tracisz oddech, mo\u017cesz tylko mamrota\u0107 Jego imi\u0119 &#8211; doznajesz nieznanego wcze\u015bniej ukojenia. Na kt\u00f3re nie mo\u017cesz odpowiedzie\u0107 inaczej, ni\u017c pokochaniem tego, kto ci\u0119 tak pokocha\u0142.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Odpowiadaj\u0105c mi\u0142o\u015bci\u0105 na Jego mi\u0142o\u015b\u0107 w mgnieniu oka pojmujesz skal\u0119 z\u0142a, kt\u00f3re zada\u0142e\u015b Ukochanemu. I w odpowiednim do tego stopniu dopada ci\u0119 poczucie winy. Cierpisz, bo jeste\u015b \/ by\u0142e\u015b winny wobec kogo\u015b, kto ci\u0119 niesko\u0144czenie kocha.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Skala tych po\u015bmiertnych cierpie\u0144 nie da si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w trzech zbiorach: nieba, piek\u0142a i czy\u015b\u0107ca. Mamy dwa bieguny: piek\u0142o i niebo oraz niezliczony zbi\u00f3r dusz, u kt\u00f3rych szcz\u0119\u015bcie i cierpienie, rado\u015b\u0107 i smutek mieszaj\u0105 si\u0119 w proporcjach najprzer\u00f3\u017cniejszych. Gdzie si\u0119 ko\u0144czy czy\u015bciec, kt\u00f3ry jest cierpieniem oczyszczaj\u0105cym a zaczyna piek\u0142o, w kt\u00f3rym dusza nie widzi dla siebie \u017cadnych szans? Gdzie jest ta cienka linia rozdzielaj\u0105ca grzesznika maj\u0105cego jeszcze nadziej\u0119 i kogo\u015b, kto by\u0142 od niego o w\u0142os gorszy, ale w\u0142a\u015bnie ten w\u0142os zamyka mu na zawsze drog\u0119 zbli\u017cenia si\u0119 do Boga?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">To s\u0105 ludzkie pytania, kt\u00f3re nie maj\u0105 wi\u0119kszego sensu w odniesieniu do trzech rodzaj\u00f3w po\u015bmiertnych los\u00f3w ludzkich dusz. Poniewa\u017c te trzy rodzaje nawi\u0105zuj\u0105 do paradoksu \u0142ysego, odpowied\u017a musi by\u0107 analogiczna jak w przypadku tego paradoksu. Poj\u0119cia niebo, piek\u0142o i czy\u015bciec s\u0105 nieostre i nie mo\u017cna ich definiowa\u0107 przy pomocy wnioskowania rekurencyjnego. Ale to oznacza, \u017ce nie wiemy, gdzie si\u0119 ko\u0144czy czy\u015bciec a zaczyna piek\u0142o i gdzie si\u0119 ko\u0144czy raj a zaczyna czy\u015bciec. Poniewa\u017c zawsze si\u0119 wzdrygam na propozycj\u0119, by uzna\u0107 to za Bo\u017c\u0105 tajemnic\u0119 (ulubiona wym\u00f3wka teolog\u00f3w intelektualnie leniwych i ma\u0142o lotnych), wyja\u015bnienie znajduj\u0119 w poj\u0119ciu kontinuum. Nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce piek\u0142o i niebo s\u0105 poj\u0119ciami granicznymi, biegunami bardzo szerokiego, licz\u0105cego tyle element\u00f3w, ilu ludzi dot\u0105d umar\u0142o, kontinuum. Piek\u0142o nie jest wi\u0119c miejscem wiecznej zsy\u0142ki a niebo miejscem wiecznej i niezmierzonej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci. To dwa przeciwstawne bieguny ludzkiego bytowania w za\u015bwiatach. Gdzie\u015b pomi\u0119dzy, ale tylko B\u00f3g wie, na jak du\u017cym obszarze, rozci\u0105ga si\u0119 ziemia czy\u015b\u0107ca.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Je\u015bli piek\u0142o i niebo to tylko granice pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi bytujemy po \u015bmierci, trudno autorytatywnie m\u00f3wi\u0107, \u017ce b\u0119d\u0105c na kt\u00f3rym\u015b z odcink\u00f3w tego kontinuum nie mamy szans na zrzucenie z siebie brzemienia winy. To nie znaczy, \u017ce wszyscy ostatecznie wespn\u0105 si\u0119 do g\u00f3rnych partii za\u015bwiat\u00f3w. Ale nie ma te\u017c podstaw do mniemania, by taka szansa dla tych na dole nie istnia\u0142a.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Krytykom_ktorzy_twierdza_ze_w_niebie_jest_albo_nudno_albo_wcale_nie_tak_wesolo\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Krytykom, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce w niebie jest albo nudno albo wcale nie tak weso\u0142o<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Po przeczytaniu tego tekstu, niekt\u00f3rzy powt\u00f3rzyli z powag\u0105 popularne i nieco \u017cartobliwe stwierdzenie, \u017ce w niebie jest nudno. No bo ile mo\u017ce trwa\u0107 zachwyt rajskimi ogrodami i mo\u017cno\u015bci\u0105 ogl\u0105dania Stw\u00f3rcy? Je\u015bli na tym si\u0119 wyczerpuje oferta Pana Boga dla najlepszych &#8211; twierdz\u0105 &#8211; nie wygl\u0105da to dobrze.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">No c\u00f3\u017c, nie mog\u0119 tym krytykom odpowiedzie\u0107, \u017ce ufam pomys\u0142owo\u015bci Boga, bo oni w Boga nie wierz\u0105. Ale dobra odpowied\u017a na t\u0119 krytyk\u0119 istnieje i to bez wzgl\u0119du na to, czy krytykuj\u0105cy wierzy w Boga, czy nie. Mo\u017cna t\u0119 odpowied\u017a sformu\u0142owa\u0107 w postaci prostego pytania: czy zakochani si\u0119 nudz\u0105 w swoim towarzystwie? Nie s\u0142ysza\u0142em o tym. S\u0105 sob\u0105 zachwyceni, nie mog\u0105 si\u0119 sob\u0105 nacieszy\u0107, samo bycie razem jest szcz\u0119\u015bciem. Je\u015bli wi\u0119c kraina Boga jest obszarem niesko\u0144czonej mi\u0142o\u015bci, nuda jest ostatni\u0105 rzecz\u0105, jaka si\u0119 tam mo\u017ce przydarzy\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Czytelnicy sceptycznie nastawieni do kwestii istnienia Pana Boga sugerowali r\u00f3wnie\u017c, \u017ce skoro mieszka\u0144cy raju wiedz\u0105, co si\u0119 dzieje na Ziemi i co wi\u0119cej, uczestnicz\u0105 wraz z Bogiem w naprowadzaniu \u015bwiata ku ostatecznej doskona\u0142o\u015bci, trudno sobie wyobrazi\u0107, by mogli by\u0107 szcz\u0119\u015bliwi ogl\u0105daj\u0105c ogrom ludzkiego nieszcz\u0119\u015bcia i cierpie\u0144. \u201eJe\u015bli b\u0119d\u0105c w niebie widz\u0119 cierpienia mojego synka lub kogokolwiek innego, spowodowane chorob\u0105 nowotworow\u0105, jak mog\u0119 by\u0107 szcz\u0119\u015bliwy? Chyba, \u017ce spokojnie uznam to za konieczny element tworzenia doskona\u0142ego \u015bwiata. Je\u015bli tak b\u0119d\u0119 rozumowa\u0142, w niewielkim stopniu b\u0119d\u0119 jednak przypomina\u0142 samego siebie, jakim jestem tu, na Ziemi. Mamy wi\u0119c w niebie \u2013 twierdz\u0105 sceptycy \u2013 albo brak szcz\u0119\u015bcia i rado\u015bci albo nie mog\u0119 si\u0119 uto\u017csami\u0107 z tym Ja, kt\u00f3rym tam si\u0119 stan\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Zosta\u0142 tu podniesiony problem z\u0142a naturalnego. Z\u0142o naturalne jest wywo\u0142ane si\u0142ami natury a nie cz\u0142owieka. Po tym, jak z\u0142o moralne okaza\u0142o si\u0119 do pogodzenia z istnieniem dobrego, wszechmocnego i wszechwiedz\u0105cego Boga (wielka zas\u0142uga Alvina Plantingi <a style=\"color: #000000;\" name=\"20\"><\/a><span style=\"color: #3366ff;\"><a style=\"color: #3366ff;\" href=\"#powr\u00f3t20\">[20]<\/a><\/span>) sceptycy zacz\u0119li u\u017cywa\u0107 z\u0142a naturalnego jako argumentu przeciwko istnieniu Boga.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Zgodnie z doktryn\u0105 katolick\u0105, B\u00f3g m\u00f3g\u0142 stworzy\u0107 \u015bwiat doskona\u0142y, bez tego z\u0142a, ale rozmy\u015blnie stworzy\u0142 \u015bwiat nie ca\u0142kowicie wyko\u0144czony, w drodze ku ostatecznej doskona\u0142o\u015bci, kt\u00f3r\u0105 ma dopiero osi\u0105gn\u0105\u0107 z pomoc\u0105 i udzia\u0142em cz\u0142owieka. Taki by\u0142 Jego zamys\u0142, by cz\u0142owiek, maj\u0105c mo\u017cliwo\u015b\u0107 samodzielnego dzia\u0142ania wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142 z Nim w wype\u0142nieniu tego zamys\u0142u (KKK 302, 306). Owa niedoskona\u0142o\u015b\u0107 a wi\u0119c i z\u0142o s\u0105 zatem wpisane w Boski Plan wobec stworzenia. Spo\u015br\u00f3d wielu koncepcji, jak wyt\u0142umaczy\u0107 tolerowanie przez Boga z\u0142a naturalnego najbardziej przemawiaj\u0105 do mnie dwie. Pierwsza, teizmu sceptycznego, g\u0142osi, \u017ce nie istnieje z\u0142o bezcelowe a to, \u017ce cz\u0142owiek nie potrafi go czasem wyja\u015bni\u0107 nie oznacza, \u017ce B\u00f3g nie posiada mocnych powod\u00f3w, by ono istnia\u0142o. Druga koncepcja, teodycea praw natury idzie dalej i stwierdza, \u017ce B\u00f3g stworzy\u0142 \u015bwiat uporz\u0105dkowany prawami natury, bo tylko wtedy mo\u017cliwe jest dzia\u0142anie intencjonalne a wi\u0119c i moralne. W \u015bwiecie rz\u0105dzonym przez przypadek dzia\u0142ania kierowane zasadami etyki oraz dzia\u0142ania racjonalne by\u0142yby niemo\u017cliwe, bo nie wiadomo by by\u0142o, jakie b\u0119d\u0105 ich konsekwencje. Wyb\u00f3r systemu praw natury zosta\u0142 okre\u015blony Bo\u017cym zamys\u0142em stworzenia \u015bwiata \u201ew drodze\u201d, nie ca\u0142kowicie wyko\u0144czonego. Wybrany przez Boga system praw natury porz\u0105dkuj\u0105c \u015bwiat generuje przy tym tylko tak\u0105 ilo\u015b\u0107 z\u0142a, kt\u00f3re go nie niszczy, ale stanowi historycznie wykonalne dla cz\u0142owieka wyzwanie do jego doskonalenia, wyzwanie wspomagane delikatnie odpowiednimi interwencjami Bo\u017cej Opatrzno\u015bci <a style=\"color: #000000;\" name=\"21\"><\/a><span style=\"color: #3366ff;\"><a style=\"color: #3366ff;\" href=\"#powr\u00f3t21\">[21]<\/a><\/span>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Dyskutuj\u0105c o z\u0142u naturalnym wymieniano tradycyjnie kataklizmy, wypadki, ataki zwierz\u0105t i choroby, w tym b\u0119d\u0105ce efektem starzenia i kieruj\u0105ce nas ku \u015bmierci. Obecnie, na skutek powa\u017cnych ingerencji cz\u0142owieka w bieg proces\u00f3w naturalnych, nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce wiele z\u0142a uznawanego niegdy\u015b za naturalne de facto nim nie jest. Kl\u0119ski g\u0142odu, ofiary powodzi, morskich katastrof, wybuch\u00f3w wulkan\u00f3w i trz\u0119sie\u0144 ziemi \u2013 s\u0105 w jakiej\u015b mierze efektem ludzkich b\u0142\u0119d\u00f3w, zaniedba\u0144, sk\u0142onno\u015bci do ponoszenia ryzyka, lekcewa\u017cenia zasad bezpiecze\u0144stwa, korupcji. Wypadki, jakim ulegamy mo\u017cna w du\u017cym stopniu przypisa\u0107 albo samym sobie albo innym ludziom. W przypadku g\u0142\u00f3wnych chor\u00f3b cywilizacyjnych, takich jak nowotwory, choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i cukrzyca, odpowiedzialno\u015b\u0107 za nie spoczywa w du\u017cej mierze na dzia\u0142aniach tej\u017ce cywilizacji <a style=\"color: #000000;\" name=\"22\"><\/a><span style=\"color: #3366ff;\"><a style=\"color: #3366ff;\" href=\"#powr\u00f3t22\">[22]<span style=\"color: #000000;\">.<\/span><\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Pisz\u0105c to nie zaprzeczam istnieniu z\u0142a naturalnego, ale ci\u0105gi przyczynowo skutkowe s\u0105 d\u0142ugie i skomplikowane i nie wolno zbyt \u0142atwo ulega\u0107 pokusie obarczania natury \u201ewin\u0105\u201d za nasze cierpienia <a style=\"color: #000000;\" name=\"23\"><\/a><span style=\"color: #3366ff;\"><a style=\"color: #3366ff;\" href=\"#powr\u00f3t23\">[23]<\/a>.<\/span> Jeszcze dwadzie\u015bcia lat temu nie dostrzegano zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy ska\u017ceniem \u015brodowiska a zachorowalno\u015bci\u0105 na nowotwory. Dopiero niedawno doceniono zwi\u0105zek mi\u0119dzy \u015brodowiskiem naturalnym, w jakim \u017cyj\u0105 rodzice a chorobami genetycznymi ich potomstwa.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Istnieje wszak\u017ce niew\u0105tpliwe z\u0142o naturalne wywo\u0142ane sam\u0105 istot\u0105 naszej konstrukcji fizycznej. Bez wzgl\u0119du na to, jak bardzo o siebie dbamy, nasz organizm starzeje si\u0119 i dzia\u0142a coraz gorzej. Przewa\u017cnie mno\u017c\u0105 si\u0119 choroby, towarzysz\u0105 im coraz wi\u0119ksze cierpienia, zako\u0144czone \u015bmierci\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">B\u00f3g m\u00f3g\u0142 oczywi\u015bcie stworzy\u0107 \u015bwiat bez cierpie\u0144 wywo\u0142anych nasz\u0105 \u015bmierteln\u0105 konstrukcj\u0105 fizyczn\u0105, ale by\u0142by to tak inny \u015bwiat od naszego, \u017ce nie pr\u00f3buj\u0119 nawet rozwa\u017ca\u0107, jak m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107. By\u0107 mo\u017ce jednak nasza u\u0142omna, bo rodz\u0105ca cierpienia konstrukcja fizyczna jest w\u0142a\u015bnie owym wyzwaniem, kt\u00f3remu cz\u0142owiek ma stawi\u0107 czo\u0142a w tym sensie, by si\u0119 z tej u\u0142omno\u015bci stopniowo wyzwala\u0107. Wiele cierpie\u0144, kt\u00f3re nas zabija\u0142y pi\u0119\u0107set lat temu zosta\u0142o pokonanych. \u015arednia d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia ro\u015bnie i coraz \u015bmielej m\u00f3wimy o pokonaniu \u015bmierci. Dok\u0105d na tej drodze zajdziemy, trudno wyrokowa\u0107. By\u0107 mo\u017ce osi\u0105gn\u0105wszy pewien trudny teraz do wyobra\u017cenia pu\u0142ap d\u0142ugo\u015bci \u017cycia, nasz metafizyczny l\u0119k przed niebytem zaniknie, bo utraci warto\u015b\u0107 to, co jest \u017ar\u00f3d\u0142em tego l\u0119ku \u2013 pragnienie zachowania w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci mimo up\u0142ywu czasu. <a style=\"color: #000000;\" name=\"24\"><\/a><span style=\"color: #3366ff;\"><a style=\"color: #3366ff;\" href=\"#powr\u00f3t24\">[24]<\/a><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">A mo\u017ce heretyckie z punktu widzenia dzisiejszej nauki koncepcje, kwestionuj\u0105ce nierozerwalno\u015b\u0107 proces\u00f3w neurobiologicznych i dzia\u0142ania m\u00f3zgu lub sugeruj\u0105ce istnienie tak zwanej \u015bwiadomo\u015bci nielokalnej oka\u017c\u0105 si\u0119 prawdziwe <a style=\"color: #000000;\" name=\"25\"><\/a><span style=\"color: #3366ff;\"><a style=\"color: #3366ff;\" href=\"#powr\u00f3t25\">[25]<\/a><\/span>?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W jednym i drugim przypadku nasz fundamentalny l\u0119k egzystencjalny i b\u00f3l jaki odczuwamy do\u015bwiadczaj\u0105c cierpie\u0144, kt\u00f3re prowadz\u0105 do \u015bmierci lub patrz\u0105c na te cierpienia, okaza\u0142yby si\u0119 tylko przej\u015bciowym etapem historii cz\u0142owieka. Nie powinni\u015bmy zatem absolutyzowa\u0107 naszego obecnego odczuwania z\u0142a naturalnego, bo nawet w \u015bwiecie doczesnym mo\u017ce ono przygasn\u0105\u0107, by nie powiedzie\u0107 wi\u0119cej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Bez wzgl\u0119du jednak na przyczyny z\u0142a naturalnego, ziemskie cierpienia b\u0119d\u0105ce jego skutkiem niew\u0105tpliwie k\u0142ad\u0105 si\u0119 pewnym cieniem na moim szcz\u0119\u015bciu przebywania u Boga. Ale nie b\u0105d\u017amy \u015bwi\u0119tsi od papie\u017ca. Za \u017cycia, cierpienia doznawane z powodu z\u0142a naturalnego przez reszt\u0119 ludzko\u015bci nie likwiduj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci bycia przeze mnie szcz\u0119\u015bliwym. Mimo, \u017ce z doczesnej perspektywy s\u0105 nienaprawialne. A w krainie Boga widz\u0119 te cierpienia w kontek\u015bcie ca\u0142o\u015bci Bo\u017cego Planu i ponadto wiem o czekaj\u0105cej nieszcz\u0119\u015bnika szczodrej rekompensacie (a nie gdybam na ten temat). Jestem jak rodzic, kt\u00f3rego maluszek p\u0142acze, bo zgubi\u0142 ukochanego misia. Jego cierpienie jest bezdenne, ale ja widz\u0119 dalej. Mog\u0119 go ukocha\u0107, przytuli\u0107 i wiem, \u017ce rozpacz za nied\u0142ugo minie. Je\u015bli spogl\u0105dam z nieba na mojego synka umieraj\u0105cego na bia\u0142aczk\u0119, jego cierpienie tak\u017ce mnie boli, ale widz\u0119 dalej. Wiem, \u017ce jego cierpienie przeminie i z rado\u015bci\u0105 zobaczy mnie, jak czekam na niego w progu krainy Boga. Wtedy si\u0119 ukochamy. Rozdzieranie wi\u0119c szat, \u017ce w obliczu z\u0142a naturalnego nie mog\u0119 by\u0107 w niebie szcz\u0119\u015bliwy, tr\u0105ci ob\u0142ud\u0105.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wedlug_jakich_kryteriow_beda_rozliczani_po_smierci_ludzie_roznych_czasow_i_kultur\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Wed\u0142ug jakich kryteri\u00f3w b\u0119d\u0105 rozliczani po \u015bmierci ludzie r\u00f3\u017cnych czas\u00f3w i kultur?<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Kolejn\u0105 spraw\u0105, kt\u00f3ra trzeba rozwa\u017cy\u0107 jest spos\u00f3b rozliczenia mojego \u017cycia. Wszyscy odczuj\u0105 po \u015bmierci niesko\u0144czon\u0105 Bo\u017c\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, ale czy wed\u0142ug tej samej matrycy oceni\u0105 swoje dobre i z\u0142e uczynki? Do krainy Boga trafiaj\u0105 zmarli z r\u00f3\u017cnych kultur, czas\u00f3w, wyznawcy rozmaitych religii. Niekt\u00f3rzy nie traktowali obcych jako bli\u017anich. By\u0107 mo\u017ce ludo\u017cercy przechadzaj\u0105 si\u0119 po niebieskich ogrodach obok Arystotelesa i Einsteina. Mog\u0119 by\u0107 zabitym w roku 2003 katolikiem z USA lub palesty\u0144skim samob\u00f3jc\u0105, kt\u00f3ry w imi\u0119 Allaha wysadzi\u0142 autobus w Jerozolimie wraz z tym w\u0142a\u015bnie Amerykaninem. Mog\u0119 by\u0107 filozofem o\u015bwieceniowym neguj\u0105cym istnienie chrze\u015bcija\u0144skiego Boga lub Indianinem, kt\u00f3ry o chrze\u015bcija\u0144skim Bogu nigdy nie s\u0142ysza\u0142 a walczy\u0142 z ameryka\u0144skimi kolonistami, kt\u00f3rzy g\u0142\u0119boko w Niego wierz\u0105c wyrzynali czerwonosk\u00f3rych uwa\u017caj\u0105c ich za diab\u0142y wcielone. Mog\u0119 by\u0107 Rubensem lub malarzem zwierz\u0105t z groty Lascaux.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Samo pytanie, czy wszyscy oni b\u0119d\u0105 si\u0119 rozlicza\u0107 wedle tej samej sztancy moralnej zak\u0142ada, \u017ce w ci\u0105gu siedemnastu tysi\u0119cy lat (wtedy powsta\u0142y malowid\u0142a z Lascaux) by\u0107 mo\u017ce nast\u0105pi\u0142 pewien post\u0119p moralny. W wi\u0119kszo\u015bci jeste\u015bmy w tej sprawie sceptyczni, bo przecie\u017c ca\u0142y czas si\u0119 mordujemy, ca\u0142y czas k\u0142amiemy i ci\u0105gle podbieramy sobie \u017cony. Je\u015bli jednak spojrzymy na skal\u0119 stosowanej wobec siebie nawzajem przemocy w okresie ostatniego tysi\u0105ca czy dw\u00f3ch tysi\u0119cy lat, okazuje si\u0119, \u017ce skala fizycznego gwa\u0142tu zadawanego bli\u017anim by\u0142a dawniej niepor\u00f3wnanie wi\u0119ksza ni\u017c wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie<\/span> <a name=\"26\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t26\">[26]<\/a>. <span style=\"color: #000000;\">W przeliczeniu na tysi\u0105c czy milion mieszka\u0144c\u00f3w liczba morderstw w \u015bredniowiecznej Europie by\u0142a trzydzie\u015bci razy wi\u0119ksza, ni\u017c teraz. Kolejne krucjaty poch\u0142on\u0119\u0142y, proporcjonalnie do liczby mieszka\u0144c\u00f3w, t\u0119 sam\u0105 liczb\u0119 ofiar co Holocaust. Mongolska inwazja na Chiny w wieku XIII poch\u0142on\u0119\u0142a sze\u015b\u0107dziesi\u0105t milion\u00f3w ofiar, czyli po\u0142ow\u0119 ludno\u015bci Chin<\/span> <a name=\"27\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t27\">[27]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Nie rozwa\u017cam tu przyczyn zmniejszania skali gwa\u0142townej przemocy, ale elementem, kt\u00f3ry temu towarzyszy, jest sta\u0142e poszerzanie (w perspektywie historycznej a nie jednego pokolenia) kr\u0119gu ludzi, wobec kt\u00f3rych uwa\u017ca si\u0119 za w\u0142a\u015bciwe stosowanie zasad etyki uniwersalnej. Z\u0142ota regu\u0142a etyki uniwersalnej g\u0142osi: \u201ewszystko, co chcieliby\u015bcie, \u017ceby wam ludzie czynili, i wy im czy\u0144cie\u201d. Przytoczy\u0142em j\u0105 z Kazania na G\u00f3rze (Mt 7:12), ale mo\u017cna j\u0105 znale\u017a\u0107 tak\u017ce w tradycjach religijnych i filozofiach moralnych innych kultur od czas\u00f3w przed narodzeniem Chrystusa<\/span> <a name=\"28\"><\/a><a href=\"#powr\u00f3t28\">[28]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">To wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie malej\u0105cej przemocy i rosn\u0105cej liczby os\u00f3b traktowanych jako bli\u017ani, pozwala mi zaproponowa\u0107 bardzo wst\u0119pn\u0105 definicj\u0119 rozwoju moralnego. Ma on miejsce, gdy ulega poszerzeniu kr\u0105g os\u00f3b, wobec kt\u00f3rych uwa\u017ca si\u0119 za w\u0142a\u015bciwe stosowanie z\u0142otej regu\u0142y etyki uniwersalnej. Tak rozumiany post\u0119p moralny mo\u017ce si\u0119 odnosi\u0107 do r\u00f3\u017cnych cywilizacji, poszczeg\u00f3lnych spo\u0142ecze\u0144stw, grup wyznaniowych. Zalet\u0105 tej definicji jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 mierzenia post\u0119pu moralnego. Staje si\u0119 on kwantyfikowalny. Tak definiowany post\u0119p moralny nie m\u00f3wi natomiast, czy z wraz z up\u0142ywem czasu ro\u015bnie procent jakiej\u015b populacji (Polski, Europy, Zachodu, chrze\u015bcijan, muzu\u0142man\u00f3w itp.) przestrzegaj\u0105cy z\u0142ot\u0105 regu\u0142\u0119 etyki uniwersalnej. Ale obiektywny pomiar, w jakim stopniu jest ona przestrzegana, nie wydaje mi si\u0119 mo\u017cliwy. Taka definicja by\u0142aby wi\u0119c ma\u0142o u\u017cyteczna, bo niefalsyfikowalna.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">S\u0105dz\u0119, \u017ce wa\u017cnym czynnikiem poszerzaj\u0105cym stosowanie etyki uniwersalnej by\u0142a cywilizacyjna ekspansja chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3re doktrynalnie rozszerzy\u0142o definicj\u0119 osoby na wszystkich ludzi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Kiedy wi\u0119c dusza zmar\u0142ego dokonuje rozliczenia z w\u0142asnym \u017cyciem, zapewne zostaje w jakim\u015b stopniu uwzgl\u0119dniony historyczny etap rozwoju moralnego, w kt\u00f3rym \u017cy\u0142 dany cz\u0142owiek. Trudno, by paleolityczny wojownik czu\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie winny\u00a0 za zadawanie \u015bmierci obcym spoza plemienia, co Hitler kieruj\u0105cy Holocaustem. Z drugiej jednak strony trudno sobie wyobrazi\u0107 za\u015bwiaty z Panem Bogiem na czele, w kt\u00f3rych obowi\u0105zuje relatywizm moralny. Tylko postmoderni\u015bci czuliby si\u0119 tam jak u siebie w domu. Na szcz\u0119\u015bcie B\u00f3g nie od tego jest Bogiem, by nie umie\u0107 sobie poradzi\u0107 z takim k\u0142opotem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">My\u015bl\u0119, \u017ce pewn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 do rozwi\u0105zania problemu koegzystencji w krainie Boga ludzi r\u00f3\u017cnych czas\u00f3w, kultur i wyznawanych warto\u015bci etycznych jest to, co napisa\u0142em wcze\u015bniej o rozliczeniu mojego \u017cycia: \u201eW krainie Boga zyskuj\u0119 natychmiastowe i pe\u0142ne zrozumienie Bo\u017cego planu wobec stworzenia\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Jak to mo\u017cliwe? Ten plan zak\u0142ada przecie\u017c wiedz\u0119 i dzielno\u015b\u0107 etyczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 wszyscy nobli\u015bci i \u015bwi\u0119ci razem wzi\u0119ci nie maj\u0105 nawet w u\u0142amku promila.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ale wiedza mo\u017ce si\u0119 przejawia\u0107 r\u00f3\u017cnie\u2026<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ptaki migruj\u0105 rocznie od kilkuset do siedemdziesi\u0119ciu tysi\u0119cy kilometr\u00f3w. Wykszta\u0142ci\u0142y wiele metod nawigacji: s\u0142oneczn\u0105, gwiazdow\u0105, magnetyczn\u0105, biologiczno-terenow\u0105. Startuj\u0105c musz\u0105 dok\u0142adnie ustali\u0107 swoje bezwzgl\u0119dne po\u0142o\u017cenie, nast\u0119pnie wyznaczy\u0107 kierunek lotu oraz skalibrowa\u0107 wewn\u0119trzne zegary. Przy nawigacji s\u0142onecznej w dni pochmurne\u00a0 musz\u0105 okre\u015bli\u0107 po\u0142o\u017cenie S\u0142o\u0144ca na podstawie stopnia polaryzacji \u015bwiat\u0142a rozproszonego w ziemskiej atmosferze, przy nawigacji gwiazdowej musz\u0105 uwzgl\u0119dni\u0107 ruch obrotowy sfery niebieskiej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">S\u0105dz\u0119, \u017ce po \u015bmierci otrzymujemy od Boga szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 znajomo\u015b\u0107 Jego planu na podobnej zasadzie jak ptaki dysponuj\u0105 wiedz\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 im dalekie migracje. One nawet nie wiedz\u0105, jak s\u0105 m\u0105dre. U nas dojdzie tylko \u015bwiadomo\u015b\u0107 posiadania tej wiedzy, ale b\u0119dzie ona tak samo naturalna, jak za \u017cycia umiej\u0119tno\u015b\u0107 oddychania.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Taka znajomo\u015b\u0107 Boskiego planu, ods\u0142oni\u0119ta natychmiast, uczyni\u0142aby Senek\u0119, \u015bredniowiecznego ch\u0142opa i pani\u0105 Kowalsk\u0105 r\u00f3wnymi sobie nie zmieniaj\u0105c ich zarazem. Znaliby ten plan ot tak, po prostu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Znajomo\u015b\u0107 Bo\u017cego Planu w szczeg\u00f3\u0142ach oznacza, \u017ce wiem dok\u0142adnie, jakie pope\u0142ni\u0142em za \u017cycia z\u0142o. Jest to ca\u0142kowite z\u0142o, obiektywne w tym sensie, \u017ce uwzgl\u0119dnia wszystkie moje z\u0142e czyny, kt\u00f3re utrudni\u0142y, spowolni\u0142y, skomplikowa\u0142y realizacj\u0119 Planu, spowodowa\u0142y cierpienia i wymusi\u0142y dodatkowe interwencje Opatrzno\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ale cz\u0119\u015b\u0107 tego z\u0142a pope\u0142ni\u0142em nie wiedz\u0105c, \u017ce jest to z\u0142o. I nie idzie tu o samousprawiedliwienia i wym\u00f3wki. Idzie o z\u0142o, kt\u00f3re w moich czasach, w mojej kulturze z\u0142em \u201enie by\u0142o\u201d, bo otaczaj\u0105ca mnie przestrze\u0144 aksjologiczna nie by\u0142a na nie wra\u017cliwa.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Na przyk\u0142ad w r\u00f3\u017cnych czasach i kulturach zabicie cz\u0142owieka r\u00f3\u017cnie oceniano w zale\u017cno\u015bci, kto zabi\u0142, kogo zabi\u0142 i za co. Jarema Wi\u015bniowiecki pos\u0142\u00f3w Chmielnickiego, Rzymianin swego niewolnika, \u015bredniowieczny w\u0142a\u015bciciel ziemski ch\u0142opa czy ch\u0142op pana. Ale nic nie jest proste i jednoznaczne. Stosunek Rzymian do niewolnik\u00f3w domowych ulega\u0142 znacz\u0105cej ewolucji \u2013 od niewolnika jako bezwolnego narz\u0119dzia do niewolnika, kt\u00f3ry bywa\u0142 przyjacielem nagradzanym wyzwoleniem. Z moraln\u0105 ocen\u0105 zabijania pos\u0142\u00f3w wroga te\u017c r\u00f3\u017cnie bywa\u0142o \u2013 od ich zwyczajowego mordowania, poprzez stwierdzenie \u201esurowy czyn, ale sprawiedliwy\u201d po jednoznaczne pot\u0119pienie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Znajomo\u015b\u0107 Bo\u017cego Planu zr\u00f3wnuje wi\u0119c wszystkich, bo wszyscy znaj\u0105 ca\u0142e swoje z\u0142o i za nie \u017ca\u0142uj\u0105. Ale poczucie winy jest w pewnym stopniu mitygowane charakterem przestrzeni aksjologicznej w jakiej si\u0119 grzesznik obraca\u0142. Kiedy m\u00f3wi\u0119 \u201ew pewnym stopniu\u201d nie uchylam si\u0119 od konkret\u00f3w przy pomocy og\u00f3lnika. Algorytm sprawiedliwej samooceny jest skomplikowany. Bierze pod uwag\u0119 nie tylko bezwzgl\u0119dny poziom pope\u0142nionego z\u0142a, ale i przestrze\u0144 aksjologiczn\u0105 wok\u00f3\u0142 mnie i etap historycznego post\u0119pu moralnego. Historyczne uwarunkowania to jednak tylko ma\u0142y fragment ca\u0142ego os\u0105du moralnego. Bez wzgl\u0119du na zasi\u0119g obowi\u0105zywania z\u0142otej regu\u0142y, ludzie zawsze bywali dobrzy, przeci\u0119tni, \u017ali lub bardzo podli. Zawsze padali ofiar\u0105 niezas\u0142u\u017conych cierpie\u0144. A niekt\u00f3rzy zawsze czynili dobro i byli mi\u0142osierni. W niekt\u00f3rych zawsze budzi\u0142 si\u0119 szczery \u017cal lub odwrotnie \u2013 znajdowali do ko\u0144ca upodobanie w czynieniu z\u0142a. W tak wieloaspektowym algorytmie oceniaj\u0105cym minione \u017cycie, elementy, kt\u00f3re t\u0119 ocen\u0119 relatywizuj\u0105, czyli historycznie uwarunkowana przestrze\u0144 aksjologiczna i stopniowe poszerzanie definicji bli\u017aniego, cho\u0107 s\u0105 zapewne brane pod uwag\u0119, nie zajmuj\u0105, jak s\u0105dz\u0119, dominuj\u0105cej pozycji. S\u0105 wi\u0119c w pe\u0142ni akceptowalne. Trudno bowiem Pana Boga pos\u0105dza\u0107 o sympatyzowanie z postmodernistami.<br \/>\n<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><span style=\"color: #000000;\"><em>dla Mai i Danusi czekaj\u0105c z niecierpliwo\u015bci\u0105 na ich opinie<\/em><\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przypisy\"><\/span>Przypisy<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a name=\"powr\u00f3t01\"><\/a><a href=\"#1\">[1]<\/a> Bertelsmann Stiftung, Religion Monitor 2008 | EUROPE. Overview of religious attitudes and practices, http:\/\/www.bertelsmann-stiftung.de\/cps\/rde\/xbcr\/SID-B8B64C81-90D0AE25\/bst_engl\/ReligionsMonitor_Europa_engl.pdf<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t02\"><\/a><a href=\"#2\">[2]<\/a> KKK &#8211; Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego, http:\/\/www.katechizm.opoka.org.pl Numery oznaczaj\u0105 punkty Katechizmu.<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t03\"><\/a><a href=\"#3\">[3]<\/a> trwaj\u0105ca wieki dyskusja o za\u015bwiatach zosta\u0142a bardzo dobrze zrelacjonowana w ksi\u0105\u017cce Zdzis\u0142awa J\u00f3zefa Kijasa, Niebo, czy\u015bciec, piek\u0142o, wyd. WAM, Krak\u00f3w 2010<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t04\"><\/a><a href=\"#4\">[4]<\/a> patrz: Jacek Kwa\u015bniewski, Mi\u0142o\u015b\u0107 Boga. Informacja dla ateist\u00f3w, agnostyk\u00f3w i w\u0105tpi\u0105cych, http:\/\/jacek.kwasniewski.eu.org\/JK_texts\/milosc5.pdf<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t05\"><\/a><a href=\"#5\">[5]<\/a> por. Jacek Kwa\u015bniewski, Sens \u017cycia jest, gdy o nim nie my\u015blimy, http:\/\/jacek.kwasniewski.eu.org\/JK_texts\/sens_zycia-07-09-09_v2.pdf<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t06\"><\/a><a href=\"#6\">[6]<\/a> por. np. Pim van Lommel, Wieczna \u015bwiadomo\u015b\u0107. Naukowa wizja \u201e\u017bycia po \u017cyciu\u201d, Artvitae, Warszawa 2007<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t07\"><\/a><a href=\"#7\">[7]<\/a> op.cit. rozdzia\u0142 7<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t08\"><\/a><a href=\"#8\">[8]<\/a> np. Michael N. Marsh, Out-of Body And Near-Death-Experiences, Oxford University Press, 2010. Patrz opisany tam przypadek Pam Reynolds, str. 18-27.<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t09\"><\/a><a href=\"#9\">[9]<\/a> teksty na temat NDE, patrz biblioteka EuroPhen, http:\/\/jacek.kwasniewski.eu.org\/EuroPhen Wpisz has\u0142o ndee lub \u201enear death experience\u201d lub kliknij poni\u017cej: http:\/\/jacek.kwasniewski.eu.org\/EuroPhen\/search.cgi?swith=%22near%20death%20experience%22<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t10\"><\/a><a href=\"#10\">[10]<\/a> por. B\u0105k-Sosnowska Monika, Do\u015bwiadczenia z pogranicza \u015bmierci, w: Psychiatria w praktyce og\u00f3lnolekarskiej, 1 (5), 2005<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t11\"><\/a><a href=\"#11\">[11]<\/a> por. Jacek Kwa\u015bniewski, Mi\u0142o\u015b\u0107, przypadek czy tajemnica? Logika dzia\u0142ania Opatrzno\u015bci, http:\/\/jacek.kwasniewski.eu.org\/JK_texts\/teologia_Bozej_Opatrznosci.pdf<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t12\"><\/a><a href=\"#12\">[12]<\/a> por. has\u0142o w Wikipedii \u201eZ\u0142ota regu\u0142a etyczna\u201d lub jej bardziej rozwini\u0119t\u0105 wersj\u0119 angielsk\u0105 http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Golden_Rule<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t13\"><\/a><a href=\"#13\">[13]<\/a> zobacz Wikipedia, Mind control. Tak\u017ce: Pranie m\u00f3zgu w: http:\/\/www.niebieskalinia.info. Kathleen Taylor, Brainwashing: The Science of Thought Control, Oxford University Press 2006<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t14\"><\/a><a href=\"#14\">[14]<\/a> Schopenhauer Arthur, Erystyka, czyli sztuka prowadzenia spor\u00f3w, Wydawnictwo Literackie, Krak\u00f3w 1976<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t15\"><\/a><a href=\"#15\">[15]<\/a> Sechehaye Marguerite, Autobiografia schizofrenicznej dziewczyny, w: Prze\u0142om w psychologii. Wyb\u00f3r tekst\u00f3w, red. Kazimierz Jankowski, wyd. Czytelnik, Warszawa 1978, str. 195-196<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t16\"><\/a><a href=\"#16\">[16]<\/a> Kowalska Faustyna, Dzienniczek, Mi\u0142osierdzie w duszy mojej, pkt 741. Tekst Dzienniczka na stronie Zgromadzenia Si\u00f3str Matki Bo\u017cej Mi\u0142osierdzia http:\/\/www.faustyna.pl<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t17\"><\/a><a href=\"#17\">[17]<\/a> debata, czy piek\u0142o jest cierpieniem wiecznym, czy te\u017c istnieje nadzieja zbawienia dla wszystkich jest pasjonuj\u0105ca. Zainteresowanym polecam dwie ksi\u0105\u017cki: Wac\u0142aw Hryniewicz, Nadzieja zbawienia dla wszystkich. Od eschatologii l\u0119ku do eschatologii nadziei, wyd. Verbinum, Warszawa 1989\u00a0 oraz Puste piek\u0142o? Sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 ks. Wac\u0142awa Hryniewicza nadziei zbawienia dla wszystkich, wyd. Wi\u0119\u017a, Warszawa 2000;<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t18\"><\/a><a href=\"#18\">[18]<\/a> por. Delumeau Jean, Grzech i strach. Poczucie winy w kulturze Zachodu XIII \u2013 XVIII w., Wydawnictwo PAX i Oficyna Wydawnicza Wolumen, Warszawa 1994. Tak\u017ce: Jacek Kwa\u015bniewski, Refleksje nad ksi\u0105\u017ck\u0105 Jean Delumeau i streszczenie ksi\u0105\u017cki, http:\/\/jacek.kwasniewski.eu.org\/reviews\/Delumeau_Grzech_i_strach.pdf<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t19\"><\/a><a href=\"#19\">[19]<\/a> por. Jacek Kwa\u015bniewski, Konieczno\u015b\u0107 z\u0142a. Dow\u00f3d nie wprost (uzupe\u0142nienie argumentacji Plantingi), http:\/\/jacek.kwasniewski.eu.org\/JK_texts\/koniecznosc_zla_4a.pdf<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t20\"><\/a><a href=\"#20\">[20]<\/a> Alvin Plantinga, B\u00f3g wolno\u015b\u0107 i z\u0142o, Znak 1995. Patrz tak\u017ce moje om\u00f3wienie tej ksi\u0105\u017cki \u2013 B\u00f3g a istnienie z\u0142a w \u015bwietle logiki, http:\/\/jacek.kwasniewski.eu.org\/strona_recenzje_1.html#Plantinga<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t21\"><\/a><a href=\"#21\">[21]<\/a> Przegl\u0105d teistycznych odpowiedzi na argumenty sceptyk\u00f3w odwo\u0142uj\u0105cych si\u0119 do z\u0142a naturalnego, patrz Luke Gelinas, The Problem of Natural Evil. General Theistic Replies, w: Philosophy Compass 4\/3 (2009)<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t22\"><\/a><a href=\"#22\">[22]<\/a> por. np. film dokumentalny Marie-Monique Robin, Nasza trucizna powszednia (Notre poison quotidien), wy\u015bwietlany w kanale Planete+.<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t23\"><\/a><a href=\"#23\">[23]<\/a> problem ludzkiego wsp\u00f3\u0142sprawstwa w powstaniu tego, co potocznie uwa\u017ca si\u0119 za z\u0142o naturalne analizowa\u0142 m.in. Frank J. Murphy, Unknowable Worlds: Solving the Problem of Natural Evil. Religious Studies 41 (2005) oraz The Problem of Evil and a Plausible Defense. Religious Studies 31 (1995)<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t24\"><\/a><a href=\"#24\">[24]<\/a> wi\u0119cej na ten temat, Jacek Kwa\u015bniewski, Cywilizacja zachodnia i Czas, 2008, rozdzia\u0142 VII \u2013 Czas i Bycie w przysz\u0142o\u015bci, zw\u0142. str. 256-261, http:\/\/jacek.kwasniewski.eu.org\/JK_texts\/Jacek_Kwasniewski_Cywilizacja_Zachodnia_i_Czas.pdf<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t25\"><\/a><a href=\"#25\">[25]<\/a> por. np. Pim van Lommel, Wieczna \u015bwiadomo\u015b\u0107. Naukowa wizja \u201e\u017bycia po \u017cyciu\u201d, Artvitae, Warszawa 2007, tego\u017c autora: Non-Local Consiousness, w:\u00a0 Journal of Consciousness Studies, 20, No. 1\u20132, 2013. \u015awiadomo\u015b\u0107 nielokalna jest hipotez\u0105 maj\u0105c\u0105 wyja\u015bni\u0107 istnienie \u015bwiadomo\u015bci u pacjent\u00f3w, u kt\u00f3rych usta\u0142y mierzalne funkcje m\u00f3zgu. Ma by\u0107 globaln\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 bytuj\u0105c\u0105 niezale\u017cnie od jednostki, z kt\u00f3r\u0105 ludzie pozostaj\u0105 w \u201esta\u0142ym rezonansie\u201d.<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t26\"><\/a><a href=\"#26\">[26]<\/a> Pinker Steven, Better Angels of Our Nature. Why Violence Has Declined, wyd. Viking Penguin 2011<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t27\"><\/a><a href=\"#27\">[27]<\/a> patrz Wikipedia, Ludob\u00f3jstwo. Tak\u017ce Wikipedia, Genocide<br \/>\n<a name=\"powr\u00f3t28\"><\/a><a href=\"#28\">[28]<\/a> patrz Mi\u0119dzynarodowa Komisja Etyczna, W poszukiwaniu etyki uniwersalnej: Nowe spojrzenie na prawo naturalne, Krak\u00f3w 2010. Patrz tak\u017ce: Wikipedia, Golden rule; Wikipedia, Z\u0142ota regu\u0142a etyczna; Internet Encyklopedia of Philosophy, Golden Rule:\u00a0 http:\/\/www.iep.utm.edu\/goldrule<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 pobierz \/ wydrukuj tekst Lista om\u00f3wionych problem\u00f3w Poza spisem tre\u015bci chc\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na kilka szczeg\u00f3\u0142owych spraw, kt\u00f3re rozwa\u017cam w tym tek\u015bcie: Definicja Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci \u00a0\u00a0\u00a0 Do\u015bwiadczenia z pogranicza \u015bmierci (NDE) a dzia\u0142anie m\u00f3zgu\u00a0\u00a0\u00a0 Jak \u201ewygl\u0105da\u201d Bo\u017ca mi\u0142o\u015b\u0107 w za\u015bwiatach\u00a0\u00a0\u00a0 Logika dzia\u0142ania Bo\u017cej Opatrzno\u015bci Piek\u0142o nie jest kar\u0105, jest niemal niesko\u0144czonym poczuciem winy \u00a0\u00a0\u00a0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":894,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1077","1":"page","2":"type-page","3":"status-publish","5":"category-inne-teksty","6":"czr-hentry"},"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"en","enabled_languages":["pl","en"],"languages":{"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"en":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1077","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1077"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1077\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/894"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}