{"id":1067,"date":"2015-07-20T20:12:09","date_gmt":"2015-07-20T18:12:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kwasniewski.org.pl\/?page_id=1067"},"modified":"2016-01-28T07:29:18","modified_gmt":"2016-01-28T06:29:18","slug":"chrzescijanstwo-i-modernizacja-zachodu-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/chrzescijanstwo-i-modernizacja-zachodu-2\/","title":{"rendered":"Chrze\u015bcija\u0144stwo i modernizacja Zachodu"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-2932\" src=\"http:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/media\/inne-teksty\/pdf2.jpg\" alt=\"pdf2\" width=\"21\" height=\"21\" \/>\u00a0 <a href=\"http:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/media\/inne-teksty\/Chrzescijanstwo-i-modernizacja-Zachodu.pdf\">pobierz \/ wydrukuj tekst w formacie pdf<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: right;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><span style=\"color: #000000;\">Dopisek z roku 2013: kiedy ten tekst pisa\u0142em w roku 2008, by\u0142 zapowiedzi\u0105 ostatniego rozdzia\u0142u ksi\u0105\u017cki pt \u201eCywilizacja zachodnia i Czas\u201d. Obecnie, pisz\u0119 na ten temat ksi\u0105\u017ck\u0119 o roboczym tytule \u201eFenomen europejski i chrze\u015bcija\u0144stwo\u201d.<\/span> <a href=\"http:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/christianitas\/\">Zapowied\u017a ksi\u0105\u017cki i jej g\u0142\u00f3wne idee<\/a><br \/>\n<\/em><\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_82_2 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\"><p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis tre\u015bci  \/  Contents<\/p>\n<\/div><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/chrzescijanstwo-i-modernizacja-zachodu-2\/#Wstep\" >Wst\u0119p<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/chrzescijanstwo-i-modernizacja-zachodu-2\/#Chrzescijanskie_wartosci_sprzyjajace_modernizacji\" >Chrze\u015bcija\u0144skie warto\u015bci sprzyjaj\u0105ce modernizacji<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/chrzescijanstwo-i-modernizacja-zachodu-2\/#Inne_czynniki_rozwoju\" >Inne czynniki rozwoju<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/chrzescijanstwo-i-modernizacja-zachodu-2\/#Drugie_tysiaclecie\" >Drugie tysi\u0105clecie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wstep\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Wst\u0119p<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W wyniku historycznych proces\u00f3w modernizacji i sekularyzacji, kategoria czasu uleg\u0142a w zachodniej cywilizacji przekszta\u0142ceniu w warto\u015b\u0107. Kluczem do analizy sposobu oddzia\u0142ywania tej warto\u015bci na realne procesy gospodarcze jest konstatacja, \u017ce czas jako warto\u015b\u0107 ujawnia si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w pragnieniu bycia jak najd\u0142u\u017cej m\u0142odym, pragnieniu coraz d\u0142u\u017cszego \u017cycia oraz poprzez coraz silniej odczuwan\u0105 presj\u0119 szybko\u015bci i po\u015bpiechu. Pragnienia te rodzi\u0142y si\u0119 stopniowo w historii ostatniego tysi\u0105clecia a coraz silniej odczuwana teraz warto\u015b\u0107 czasu oddzia\u0142uje na priorytety technologiczne, wp\u0142ywa na kierunki rozwoju nauki i przes\u0105dza coraz bardziej o sposobie wykorzystania \u015brodk\u00f3w inwestycyjnych. Nadaje przez to biegowi naszej cywilizacji pewien okre\u015blony kierunek, gdy\u017c determinuje sposoby wykorzystywania posiadanych zasob\u00f3w cywilizacyjnych. Kierunek, kt\u00f3ry mo\u017cna za tymi procesami dostrzec, przekracza sfer\u0119 doczesno\u015bci, cho\u0107 zarazem jej nie opuszcza. Coraz silniejsze pragnienie, by jak najd\u0142u\u017cej by\u0107 m\u0142odym i mo\u017cliwie jak najd\u0142u\u017cej \u017cy\u0107 jest bowiem bezkresne, cho\u0107 niesko\u0144czony wymiar tego marzenia ujawnia si\u0119 stopniowo. Zawsze chcemy tylko troch\u0119 d\u0142u\u017cej by\u0107 m\u0142odzi i tylko troch\u0119 d\u0142u\u017cej \u017cy\u0107. Ale te odrobiny D\u0142u\u017cej dodaj\u0105 si\u0119 do siebie i coraz wyra\u017aniej tworz\u0105 efekt kuli \u015bniegowej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Asymptota ku niesko\u0144czono\u015bci, czy b\u0119dzie to funkcja matematyczna, czy czas trwania naszego \u017cycia, zawsze ma posmak transcendencji. Ten niejako metafizyczny wymiar naszej cywilizacji nie pozwala uciec od pytania, co przes\u0105dzi\u0142o o takiej ewolucji Zachodu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Czas jako warto\u015b\u0107 wyznacza wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie naszej cywilizacji kierunek, kt\u00f3ry powtarza w planie doczesnym chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 obietnic\u0119 zwyci\u0119stwa nad \u015bmierci\u0105. Nie weszliby\u015bmy za\u015b na t\u0119 drog\u0119, gdyby nie historyczne procesy sekularyzacji i modernizacji, kt\u00f3re z jednej strony czas u\u015bwi\u0119ci\u0142y a z drugiej da\u0142y nam moc, by si\u0119 z nim zmierzy\u0107.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Chrzescijanskie_wartosci_sprzyjajace_modernizacji\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Chrze\u015bcija\u0144skie warto\u015bci sprzyjaj\u0105ce modernizacji<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Droga, kt\u00f3r\u0105 pod\u0105\u017camy w przysz\u0142o\u015b\u0107 jest nieusuwalnie, cho\u0107 dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka paradoksalnie, spl\u0105tana z chrze\u015bcija\u0144stwem. W pierwszym tysi\u0105cleciu chrze\u015bcija\u0144stwo nas ogarn\u0119\u0142o i totalnie przeobrazi\u0142o. Przyj\u0119li\u015bmy unikalny w \u015bwiecie, judaistyczny wynalazek czasu linearnego i od tej pory przesz\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a definitywnie zamkni\u0119ta. Nie mo\u017cna ju\u017c by\u0142o wraca\u0107 lub powt\u00f3rzy\u0107 nieudanego \u017cycia w kolejnym wcieleniu. Ani jednostka ani spo\u0142eczno\u015b\u0107 ani dzieje nie mia\u0142y drugiej szansy. Szli\u015bmy tylko do przodu a chrze\u015bcija\u0144stwo wpoi\u0142o nam sens tej drogi. U jej ko\u0144ca by\u0142a \u015bmier\u0107 i s\u0105d nad naszym \u017cyciem doczesnym. Wyrokiem by\u0142a albo straszliwa, budz\u0105ca groz\u0119, wieczna kara albo niebia\u0144ska, wieczna nagroda. Czas bieg\u0142 zatem do przodu a \u017cycie sta\u0142o si\u0119 jedn\u0105 pr\u00f3b\u0105. Ograniczony czas \u017cycia nabra\u0142 przez to, w \u015bwietle czekaj\u0105cego nas s\u0105du, szczeg\u00f3lnej warto\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Chrze\u015bcija\u0144stwo wpoi\u0142o nam tak\u017ce warto\u015bci sprzyjaj\u0105ce modernizacji: uznanie bytu za fundamentalnie dobry (staro\u017cytno\u015b\u0107 ocenia\u0142a byt dwuznacznie) by\u0142o fundamentem budz\u0105cego potem zadziwienie w ca\u0142ym \u015bwiecie europejskiego optymizmu i energii. W odr\u00f3\u017cnieniu od kapry\u015bnych i nieprzewidywalnych b\u00f3stw Azji, chrze\u015bcija\u0144ski B\u00f3g by\u0142 w pe\u0142ni racjonalny i ta wiara w racjonalno\u015b\u0107 Boga przenios\u0142a si\u0119 na instynktowne poczucie istnienia porz\u0105dku wszechrzeczy, kt\u00f3ry nale\u017cy bada\u0107 i odkrywa\u0107. By\u0142o to podstaw\u0105 powstania nauki w naszym europejskim rozumieniu, tak\u017ce asymiluj\u0105cej dziedzictwo grecko-rzymskie. Za\u015b chrze\u015bcija\u0144skie przekonanie, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 jest zasadniczo poznawalna a B\u00f3g nie wtr\u0105ca si\u0119 ci\u0105gle w sprawy \u015bwiata doczesnego by\u0142o kolejnym elementem, kt\u00f3ry umo\u017cliwi\u0142 powstanie nauki jako dzia\u0142alno\u015bci odkrywaj\u0105cej niezmienne prawa przyrody i \u015bwiata. Zanegowanie praw natury w imi\u0119 wszechmocy Boga, kt\u00f3ry nie mo\u017ce by\u0107 nimi ograniczany, wygasi\u0142o natomiast rozw\u00f3j nauki w \u015bwiecie islamu od XIII wieku.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Warto\u015bci sprzyjaj\u0105ce modernizacji to tak\u017ce u\u015bwi\u0119cenie pracy, w tym pracy fizycznej. Powszechne na terenie wczesno\u015bredniowiecznej Europy klasztory by\u0142y rozsadnikiem agrokultury, nowych technologii i przechowalni\u0105 wiedzy staro\u017cytnej. To one upowszechnia\u0142y znane wcze\u015bniej, ale nie stosowane dot\u0105d szerzej innowacje technologiczne.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Te trzy elementy: czas linearny, chrze\u015bcija\u0144ska eschatologia, warto\u015bci sprzyjaj\u0105ce modernizacji zosta\u0142y nam wszczepione w pierwszym tysi\u0105cleciu. R\u00f3wnocze\u015bnie chrze\u015bcija\u0144stwo zintegrowa\u0142o kulturowo spo\u0142ecze\u0144stwo Europy na poziomie znacznie g\u0142\u0119bszym ni\u017c nast\u0105pi\u0142o to w innych cywilizacjach, kt\u00f3re ogranicza\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do integracji na poziomie elit. W Europie to chrze\u015bcija\u0144stwo i Ko\u015bci\u00f3\u0142 uformowa\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwo daj\u0105c mu poczucie szerszej wsp\u00f3lnoty. To\u017csamo\u015b\u0107 europejska by\u0142a definiowana przez religi\u0119 i przynale\u017cno\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a. Pa\u0144stwo by\u0142o dzie\u0142em wt\u00f3rnym, efektem inicjatywy spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. Odwr\u00f3cili\u015bmy azjatycki porz\u0105dek rzeczy, gdzie pa\u0144stwo by\u0142o pierwotne. To przes\u0105dzi\u0142o na tysi\u0105clecia o innym charakterze, tu i tam, relacji: jednostka\u2013spo\u0142eczno\u015b\u0107 i obywatel\u2013pa\u0144stwo i o brzemiennych tego konsekwencjach kulturowych i cywilizacyjnych.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Inne_czynniki_rozwoju\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Inne czynniki rozwoju<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Pomy\u015blne zakorzenienie chrze\u015bcija\u0144stwa w Europie by\u0142a efektem zadzia\u0142ania wielu czynnik\u00f3w. Niebagateln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y geografia i klimat. G\u00f3ry i puszcze chroni\u0142y nas od b\u0142yskawicznych rajd\u00f3w azjatyckich zagon\u00f3w. R\u00f3wnocze\u015bnie wielkie szlaki wodne spaja\u0142y gospodarczo i handlowo ca\u0142e terytorium Europy. Z kolei liczne \u0142a\u0144cuchy g\u00f3rskie stanowi\u0142y naturalne przeszkody w pr\u00f3bach tworzenia paneuropejskich imperi\u00f3w, co skutkowa\u0142o konkurencj\u0105 i rywalizacj\u0105 a przez to wielk\u0105 dynamik\u0105. Klimat nie zabija\u0142 energii zimn\u0105 surowo\u015bci\u0105 ani nie sprzyja\u0142 rozwojowi ciep\u0142olubnych paso\u017cyt\u00f3w dziesi\u0105tkuj\u0105cych periodycznie spo\u0142eczno\u015bci azjatyckie, co czyni\u0142o uzasadnion\u0105 bardzo wysok\u0105 dzietno\u015b\u0107 tamtych spo\u0142ecze\u0144stw i m\u0142ody wiek zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw. Kataklizmy nas omija\u0142y, co czyni\u0142o niepotrzebnym rozleg\u0142y system pokrewie\u0144stwa b\u0119d\u0105cy ubezpieczeniem dla poszkodowanych. Wi\u0119ksza produkcja nie by\u0142a zatem zjadana przez du\u017cy wzrost ludno\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W por\u00f3wnaniu z cywilizacjami Bliskiego Wschodu i Bizancjum byli\u015bmy kulturaln\u0105 <em>tabula rasa <\/em>i mo\u017cna by\u0142o w naszych umys\u0142ach i sercach \u0142atwiej pisa\u0107 nowe tre\u015bci. Dlatego prawdopodobnie chrze\u015bcija\u0144stwo po pierwszych triumfach na Bliskim Wschodzie prawie tam obumar\u0142o, za\u015b w Bizancjum zastyg\u0142o i pad\u0142o w ko\u0144cu pod ciosami saracen\u00f3w. Nie zabrak\u0142o te\u017c szcz\u0119\u015bliwych traf\u00f3w. Muzu\u0142manom nie uda\u0142o si\u0119 najecha\u0107 Europy, nie zwyci\u0119\u017cy\u0142y tak\u017ce herezje maj\u0105ce bardzo prawdopodobne konsekwencje antymodernizacyjne.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Europa okaza\u0142a si\u0119 zatem \u017cyzn\u0105 gleb\u0105 pod wzgl\u0119dem klimatu, geografii i historii, na kt\u00f3rej chrze\u015bcija\u0144stwo dokona\u0142o dzie\u0142a wprowadzenia nowych tre\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Tworz\u0105c Ko\u015bci\u00f3\u0142 religia ta okaza\u0142a si\u0119 samorealizuj\u0105cym programem. W oparciu o Dobr\u0105 Nowin\u0119 powsta\u0142a organizacja, kt\u00f3ra implantowa\u0142a do kultury i spo\u0142ecze\u0144stwa, wszystkie Jej sk\u0142adowe, intensywnie je wypromowa\u0142a, nauczy\u0142a stosowa\u0107, wspar\u0142a systemem transcendentnych i doczesnych nagr\u00f3d i kar oraz rozpowszechni\u0142a.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Do kulturowego genotypu ludzko\u015bci zosta\u0142a jakby wprowadzona specyficzna mutacja. W specyficznym \u015brodowisku Europy zadzia\u0142a\u0142a jak katalizator. Przeprogramowa\u0142a cz\u0142owieka Europy, wdrukowa\u0142a mu nowy obraz \u015bwiata, nowe warto\u015bci, nowe ambicje, nowe marzenia, nadzieje i obawy. Tak zmutowany kulturowo cz\u0142owiek europejski w historycznym mgnieniu oka stworzy\u0142 cywilizacj\u0119, kt\u00f3ra sw\u0105 pot\u0119g\u0105, niezmierzonymi ambicjami i optymizmem zmierza do powt\u00f3rzenia w planie doczesnym Bo\u017cego dzie\u0142a kreacji.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Drugie_tysiaclecie\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Drugie tysi\u0105clecie<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Od pocz\u0105tku drugiego tysi\u0105clecia energia zgromadzona w spo\u0142ecze\u0144stwach Europy, poprzez zakorzenienie w naszych umys\u0142ach warto\u015bci sprzyjaj\u0105cych modernizacji, zacz\u0119\u0142a rozsadza\u0107 i kontestowa\u0107 religijn\u0105 ortodoksj\u0119 i organizacj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. By\u0142 to wielki historyczny paradoks. Warto\u015bci, kt\u00f3re Ko\u015bci\u00f3\u0142 wypromowa\u0142 i zakorzeni\u0142 w spo\u0142ecze\u0144stwie Europy zacz\u0119\u0142y si\u0119 obraca\u0107 przeciw niemu. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jako depozytariusz Dobrej Nowiny by\u0142 elementem sacrum, ale jako doczesna organizacja uleg\u0142, bo musia\u0142 ulec, petryfikacji. Promowa\u0142 nauk\u0119, ale zastyg\u0142 w akceptacji jej wersji arystotelesowskiej. Tymczasem zapocz\u0105tkowany przeze\u0144 proces modernizacji wkroczy\u0142 ju\u017c w nowo\u017cytno\u015b\u0107, kt\u00f3ra odrzuca\u0142a Arystotelesa i wyja\u015bnienia teleologiczne. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 pa\u0144stwa, ale sam przyoblek\u0142 si\u0119 w t\u0119 posta\u0107 i z arbitra przeobrazi\u0142 si\u0119 w zwyk\u0142ego gracza.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wielki historyczny proces sekularyzacji. Czas linearny traci\u0142 stopniowo religijn\u0105 legitymacj\u0119 lecz pozosta\u0142 ju\u017c na sta\u0142e fundamentalnym i specyficznie zachodnim sposobem orientacji cz\u0142owieka w czasie. Pragmatyczna skuteczno\u015b\u0107 orientacji w \u015bwiecie w oparciu o takie podej\u015bcie do kategorii czasu spowoduje p\u00f3\u017aniej kopiowanie tej postawy przez inne kultury.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Stopniowo narastaj\u0105cy p\u0119d modernizacyjny Europy: w nauce, kulturze, technologii i gospodarce, zacz\u0105\u0142 dowarto\u015bciowywa\u0107 czas ekonomiczny. Sekularyzacja czyni\u0142a to samo z czasem egzystencjalnym, doczesnym.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Dowarto\u015bciowanie czasu ekonomicznego nast\u0119powa\u0142o tak\u017ce w wyniku proces\u00f3w religijnych kontestuj\u0105cych katolick\u0105 ortodoksj\u0119. Reformacyjna koncepcja predestynacji, wed\u0142ug kt\u00f3rej losy cz\u0142owieka (jego zbawienie lub pot\u0119pienie) s\u0105 z g\u00f3ry okre\u015blone przez wol\u0119 Boga tchnie egzystencjalnym pesymizmem, ale r\u00f3wnocze\u015bnie koncepcja ta u\u015bwi\u0119ca aktywno\u015b\u0107 ekonomiczn\u0105, kt\u00f3ra \u2013 je\u015bli przynosi sukces &#8211; potwierdza w planie doczesnym zamys\u0142 Boga odno\u015bnie zbawienia danej jednostki. Racjonalne gospodarowanie, dba\u0142o\u015b\u0107 o czas i d\u0105\u017cenie do sukcesu ekonomicznego zostaj\u0105 u\u015bwi\u0119cone. Protestantyzm zawar\u0142 w sobie transcendentn\u0105 legitymacj\u0119 rodz\u0105cego si\u0119 kapitalizmu. Ale i on nie opar\u0142 si\u0119 procesowi sekularyzacji.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Cho\u0107 jednak sekularyzacja usuwa\u0142a religijne uzasadnienie traktowania czasu jako warto\u015bci, szybko rozwijaj\u0105cy si\u0119 kapitalizm i rynek same tworzy\u0142y kultur\u0119 po\u015bpiechu, presj\u0119 czasu i dowarto\u015bciowywa\u0142y czas r\u00f3wnie skutecznie i bez pomocy sacrum.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Tak wi\u0119c p\u0119d modernizacyjny zawdzi\u0119czamy warto\u015bciom, kt\u00f3re zawarte w Dobrej Nowinie zosta\u0142y nam przekazane w procesie chrystianizacji. R\u00f3wnocze\u015bnie Dobra Nowina znalaz\u0142a w Europie dobr\u0105 nisz\u0119 ekologiczno-kulturow\u0105, dzi\u0119ki czemu warto\u015bci sprzyjaj\u0105ce modernizacji nie tylko zosta\u0142y implantowane do naszych umys\u0142\u00f3w, ale zaowocowa\u0142y niezwyk\u0142ym p\u0119dem modernizacyjnym. Pomocne okaza\u0142y te\u017c zasoby Nowego \u015awiata zagarni\u0119tego przez Europejczyk\u00f3w, europejska gotowo\u015b\u0107 przejmowania azjatyckich technologii i zdolno\u015b\u0107 ich rozwoju.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">U progu nowo\u017cytno\u015bci, w wiekach XV \u2013 XVII, modernizacja i sekularyzacja by\u0142y ju\u017c na tyle znacz\u0105cymi zjawiskami, \u017ce zacz\u0119\u0142y na siebie bezpo\u015brednio, nawzajem oddzia\u0142ywa\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Potocznie modernizacj\u0119 i towarzysz\u0105c\u0105 jej sekularyzacj\u0119 oceniamy w kategoriach zderzenia i rywalizacji, jako walk\u0119 s\u0142abn\u0105cej sfery sacrum i pot\u0119\u017cniej\u0105cej sfery pot\u0119gi materialnej. Ale de facto mieli\u015bmy do czynienia z coraz bardziej zsynchronizowanym procesem wzajemnego wsparcia. Dzi\u0119ki sekularyzacji ros\u0142a warto\u015b\u0107 czasu doczesnego a dzi\u0119ki modernizacji \u2013 czasu ekonomicznego. Odpowiednio g\u0142\u0119boka sekularyzacja i odpowiednio pot\u0119\u017cne efekty modernizacji zbieg\u0142y si\u0119 w pewnej chwili przekraczaj\u0105c mas\u0119 krytyczn\u0105. Nast\u0105pi\u0142o to w drugiej po\u0142owie XX wieku. Od tej pory do\u015bwiadczamy gwa\u0142townie przyspieszonych proces\u00f3w cywilizacyjnych coraz wyra\u017aniej ukierunkowanych na realizacj\u0119 bezkresnego priorytetu D\u0142u\u017cej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Takie spojrzenie na chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 jak przedstawione wy\u017cej &#8211; pokazuje mechanizm wp\u0142ywu jednej, konkretnej religii na ukszta\u0142towanie wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, kt\u00f3ry ma ambicj\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 dzie\u0142o Kreacji. Ka\u017ce to potraktowa\u0107 t\u0119 religi\u0119 jako co najmniej istotn\u0105 hipotez\u0119 tego, gdzie jeste\u015bmy i dok\u0105d zmierzamy. To z kolei zrewiduje, by\u0107 mo\u017ce, zsekularyzowany obraz rzeczywisto\u015bci i nie wyklucza w\u0142\u0105czenia hipotezy Boga do obecnego paradygmatu naukowego wyja\u015bnienia \u015bwiata.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Marzec 2008<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 pobierz \/ wydrukuj tekst w formacie pdf Dopisek z roku 2013: kiedy ten tekst pisa\u0142em w roku 2008, by\u0142 zapowiedzi\u0105 ostatniego rozdzia\u0142u ksi\u0105\u017cki pt \u201eCywilizacja zachodnia i Czas\u201d. Obecnie, pisz\u0119 na ten temat ksi\u0105\u017ck\u0119 o roboczym tytule \u201eFenomen europejski i chrze\u015bcija\u0144stwo\u201d. Zapowied\u017a ksi\u0105\u017cki i jej g\u0142\u00f3wne idee Wst\u0119p W wyniku historycznych proces\u00f3w modernizacji i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":894,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1067","1":"page","2":"type-page","3":"status-publish","5":"category-inne-teksty","6":"czr-hentry"},"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"en","enabled_languages":["pl","en"],"languages":{"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"en":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1067","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1067"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1067\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/894"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1067"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1067"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1067"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}