{"id":1064,"date":"2015-07-20T20:06:22","date_gmt":"2015-07-20T18:06:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kwasniewski.org.pl\/?page_id=1064"},"modified":"2016-01-29T18:34:26","modified_gmt":"2016-01-29T17:34:26","slug":"islam-i-rosja-przegrane-cywilizacje","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/islam-i-rosja-przegrane-cywilizacje\/","title":{"rendered":"Islam i Rosja: przegrane cywilizacje?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-2932\" src=\"http:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/media\/inne-teksty\/pdf2.jpg\" alt=\"pdf2\" width=\"21\" height=\"21\" \/>\u00a0 <a href=\"http:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/media\/inne-teksty\/islam_i_Rosja_6.pdf\">pobierz \/ wydrukuj tekst<\/a><\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_80 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\"><p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis tre\u015bci  \/  Contents<\/p>\n<\/div><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/islam-i-rosja-przegrane-cywilizacje\/#Notka_z_wrzesnia_2015\" >Notka z wrze\u015bnia 2015<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/islam-i-rosja-przegrane-cywilizacje\/#Wstep\" >Wst\u0119p<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/islam-i-rosja-przegrane-cywilizacje\/#Zachod_%E2%80%93_sekularyzacja_i_modernizacja_a_kultura_Czasu\" >Zach\u00f3d \u2013 sekularyzacja i modernizacja a kultura Czasu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/islam-i-rosja-przegrane-cywilizacje\/#Islam_%E2%80%93_jak_powolna_sekularyzacja_opoznia_modernizacje\" >Islam \u2013 jak powolna sekularyzacja op\u00f3\u017ania modernizacj\u0119<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/islam-i-rosja-przegrane-cywilizacje\/#Rosja_%E2%80%93_jak_zbyt_szybka_sekularyzacja_hamuje_modernizacje\" >Rosja \u2013 jak zbyt szybka sekularyzacja hamuje modernizacj\u0119<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/islam-i-rosja-przegrane-cywilizacje\/#Zakonczenie_inni_uczestnicy_wyscigu\" >Zako\u0144czenie: inni uczestnicy wy\u015bcigu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/islam-i-rosja-przegrane-cywilizacje\/#Summary\" >Summary<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Notka_z_wrzesnia_2015\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Notka z wrze\u015bnia 2015<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><span style=\"color: #000000;\">Tekst by\u0142 pisany dziewi\u0119\u0107 lat temu. Dzisiaj przegrana cywilizacyjna Rosji jest coraz bardziej widoczna. Przegrana ekonomiczna, militarna islamu tak\u017ce.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ff0000;\"><strong><span style=\"font-family: Arial,sans-serif;\"><span style=\"font-size: large;\">Ale nie przewidzia\u0142em,<\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">\u017ce ten przegrywaj\u0105cy islam zaatakuje Zach\u00f3d i atak przybierze posta\u0107 tak banaln\u0105 jak rzeka muzu\u0142man\u00f3w p\u0142yn\u0105cych do Europy z w\u0142asn\u0105 kultur\u0105, odrzucaj\u0105cych fundamenty prawne naszej cywilizacji (\u017c\u0105danie respektowania szariatu), neguj\u0105cych r\u00f3wne prawa dla kobiet, domagaj\u0105cych si\u0119 dla siebie europejskiej szczodro\u015bci ekonomicznej, importu radykalnych mu\u0142\u0142\u00f3w, zgody na rzek\u0119 pieni\u0119dzy z Arabii Saudyjskiej na budow\u0119 meczet\u00f3w i tak zwanych centr\u00f3w kultury muzu\u0142ma\u0144skiej, kt\u00f3re s\u0105 wyl\u0119garni\u0105 fundamentalizmu i fanatyzmu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Nie przewidzia\u0142em, \u017ce my &#8211; Europejczycy\u00a0 &#8211; oka\u017cemy si\u0119 tak naiwni, tak przesi\u0105kni\u0119ci relatywizmem kulturowym (&#8220;wszystkie kultury s\u0105 r\u00f3wne sobie, nie wolno jednej stawia\u0107 wy\u017cej a innej ni\u017cej&#8221;) a wi\u0119c tak os\u0142abieni w naszej wierze we w\u0142asne fundamenty cywilizacyjne, \u017ce b\u0119dziemy co i raz ust\u0119powa\u0107 coraz bardziej natarczywym \u017c\u0105daniom spo\u0142eczno\u015bci muzu\u0142ma\u0144skich, kt\u00f3re mieszkaj\u0105 w Europie. Tak\u017ce ze strachu przed islamskim terroryzmem, kt\u00f3ry ju\u017c zawita\u0142 do naszych miast.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Czuj\u0119 si\u0119 troch\u0119 jak cywilizowany Rzymianin spogl\u0105daj\u0105cy na brudnych, brutalnych i prymitywnych barbarzy\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy zdobywaj\u0105 kolejne przycz\u00f3\u0142ki mojego imperium. Wtedy opok\u0105 cywilizacji, ale w perspektywie kilkuset lat, okaza\u0142 si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 Katolicki. Dzisiaj i on jakby nie widzia\u0142 zagro\u017cenia&#8230;<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Wszystkim polecam jedn\u0105 lektur\u0119. To ch\u0142odny, beznami\u0119tny opis funkcjonowania spo\u0142eczno\u015bci muzu\u0142ma\u0144skich w Europie zachodniej. Marek Orzechowski &#8220;M\u00f3j s\u0105siad islamista&#8221;. Wydawnictwo Muza. Do nabycia w wersji papierowej i elektronicznej (epub i mobi). Orzechowski to polski dziennikarz mieszkaj\u0105cy w Belgii od kilkunastu lat.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Polecam tak\u017ce portal \u00a0 <a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/euroislam.pl\">euroislam.pl<\/a> \u00a0\u00a0 Ci ludzie widz\u0105 zagro\u017cenia i pisz\u0105 o nich spokojnie<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wstep\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Wst\u0119p<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Tym, co w wielkiej mierze przes\u0105dzi\u0142o o to\u017csamo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnego Zachodu by\u0142 historyczny proces przekszta\u0142cenia czasu w warto\u015b\u0107. Przekszta\u0142cenie to by\u0142o efektem trwaj\u0105cych wiele wiek\u00f3w proces\u00f3w sekularyzacji i modernizacji. Sekularyzacja u\u015bwi\u0119ci\u0142a czas doczesny\/egzystencjalny a modernizacja \u2013 czas ekonomiczny. Wzrost warto\u015bci czasu doczesnego leg\u0142 u podstaw jednego z dominuj\u0105cych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie priorytet\u00f3w cz\u0142owieka Zachodu \u2013 d\u0105\u017cenia, aby By\u0107-Coraz-D\u0142u\u017cej tu na ziemi. Procesy modernizacyjne, poprzez post\u0119p techniczny i kumulacj\u0119 kapita\u0142u, umo\u017cliwiaj\u0105 realizacj\u0119 tego d\u0105\u017cenia i tworz\u0105 w\u0142asny priorytet odno\u015bnie czasu \u2013 przymus bycia i dzia\u0142ania coraz szybciej i pragnienie, czy wr\u0119cz \u017c\u0105danie Bycia-Coraz-D\u0142u\u017cej-M\u0142odym. Oba d\u0105\u017cenia D\u0142u\u017cej bardzo silnie determinuj\u0105 procesy realokacji zasob\u00f3w cywilizacyjnych i kieruj\u0105 nasz\u0105 cywilizacj\u0119 na drog\u0119, kt\u00f3ra dotyka ju\u017c granicy doczesno\u015bci i transcendencji. Priorytet Bycia-Coraz-D\u0142u\u017cej, cho\u0107 bowiem mocno zakotwiczony w doczesno\u015bci, jest bezkresny i wyznacza horyzont (nie dyskutuj\u0105c czy realny) w Byciu dowolnie d\u0142ugo lub bez ko\u0144ca.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Tak ukszta\u0142towana cywilizacja spotyka si\u0119 z innymi kulturami. Interesuje nas spotkanie z islamem i Rosj\u0105, kt\u00f3re, podobnie jak Zach\u00f3d, powi\u0105zane s\u0105 historycznie z religiami teocentrycznymi. Obie te cywilizacje tak\u017ce ulegaj\u0105 sekularyzacji oraz dokonuj\u0105 si\u0119 w nich procesy modernizacyjne (sfera gospodarki, techniki i nauki). Istotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 jest zachodnia przewaga w poziomie modernizacji oraz radykalnie dalej posuni\u0119ta sekularyzacja w por\u00f3wnaniu z islamem. W przypadku Rosji sekularyzacja jest tak\u017ce bardzo zaawansowana, ale powsta\u0142a w wyniku wymuszonego przyspieszenia, co ma brzemienne konsekwencje.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Sp\u00f3jrzmy na spotkanie trzech kultur, w kt\u00f3rych co prawda zachodzi i proces sekularyzacji i modernizacji, ale w ka\u017cdej w innym tempie i na r\u00f3\u017cny spos\u00f3b. Na Zachodzie powsta\u0142a zdecydowana, agresywna kultura czasu. W pozosta\u0142ych jest inaczej. Jakie to rodzi konsekwencje?<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zachod_%E2%80%93_sekularyzacja_i_modernizacja_a_kultura_Czasu\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Zach\u00f3d \u2013 sekularyzacja i modernizacja a kultura Czasu<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ideologicznie dominuj\u0105ce w wiekach \u015brednich chrze\u015bcija\u0144stwo wdrukowa\u0142o \u015bwiatu zachodniemu specyficzn\u0105 wizj\u0119 g\u0142\u0119bokiego sensu ludzkiej egzystencji. Sens zosta\u0142 zakotwiczony w transcendencji, w Bogu. Wizja s\u0105du bo\u017cego po \u015bmierci i czekaj\u0105ca nas wieczna nagroda lub kara nadawa\u0142y sens doczesno\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Sekularyzacja stopniowo zacz\u0119\u0142a wymywa\u0107 Boga z naszego \u017cycia i r\u00f3wnocze\u015bnie torowa\u0142a drog\u0119 procesowi modernizacji, kwestionuj\u0105c zaaprobowany przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 obraz \u015bwiata i otwieraj\u0105c drog\u0119 pluralizmowi. Porzucono u\u015bwi\u0119cony przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 i \u015bw. Tomasza system Arystotelesa, a wraz z nim teleologiczne wyja\u015bnianie \u015bwiata.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Eliminacja wyja\u015bnienia teleologicznego (wyja\u015bnienie rzeczywisto\u015bci przez wskazanie celu, do kt\u00f3rego zmierza) i Arystotelesa pozornie ograniczy\u0142a pole zainteresowa\u0144 do tego, co mo\u017cna zobaczy\u0107, zmierzy\u0107, policzy\u0107. Ale skutki takiego podej\u015bcia (Galileusz, Kartezjusz, Newton i inni) by\u0142y na tyle obiecuj\u0105ce, \u017ce wymywanie ze sfery nauki Boga kojarzonego w \u015aredniowieczu z wyja\u015bnieniem teleologicznym i Arystotelesem szybko post\u0119powa\u0142o. Dalsze post\u0119py sekularyzacji \/ modernizacji usuwa\u0142y Boga z kolejnych obszar\u00f3w ludzkiej aktywno\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Nowo\u017cytno\u015b\u0107 to zatem pierwsze, wielkie zderzenie sekularyzuj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata u progu modernizacji z ide\u0105 Boga i instytucjami stoj\u0105cymi na stra\u017cy chrze\u015bcija\u0144skiego sacrum<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">B\u0142yskawiczne w skali historycznej post\u0119py modernizacji Zachodu czynione by\u0142y \u201ebez niepotrzebnej hipotezy Boga\u201d (Laplace) i raz po raz w konfrontacji z obro\u0144cami chrze\u015bcija\u0144skiej transcendencji. Proces modernizacji sta\u0142 jednak wobec nieusuwalnego pytania, jak ma si\u0119 nowa wiedza i jej wspania\u0142e zastosowania do sensu naszego \u017cycia. Skoro nie potrzebujemy ju\u017c Boga tworz\u0105c nauk\u0119 i rozwijaj\u0105c gospodark\u0119 i technologi\u0119, czy wci\u0105\u017c trzeba na Nim zakotwiczy\u0107 g\u0142\u0119boki sens naszej egzystencji?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Chrze\u015bcija\u0144stwo prze\u017cywa\u0142o powa\u017cny problem, bo by\u0142o wypychane, wymywane z \u017cycia jednostek i spo\u0142ecze\u0144stw. Ale pot\u0119\u017cniej\u0105ca sfera doczesna te\u017c mia\u0142a du\u017cy problem, gdzie mianowicie odnale\u017a\u0107 sens \u017cycia nie odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do Boga. Dyskusja mi\u0119dzy nimi, rozmaite propozycje rozwi\u0105za\u0144, ich wzajemna krytyka i kontrpropozycje tworz\u0105 obraz gor\u0105cej intelektualnej debaty, jaka toczy si\u0119 na Zachodzie od pocz\u0105tku ery nowo\u017cytnej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Sekularyzacja ca\u0142y czas si\u0119 przy tym pog\u0142\u0119bia\u0142a, ale potrzeba g\u0142\u0119bokiego zakotwiczenia sensu sprawia\u0142a, \u017ce debata nigdy nie zgas\u0142a. Wieki starcia pot\u0119\u017cniej\u0105cej sfery doczesnej, pot\u0119\u017cniej\u0105cej jednak przede wszystkim materialnie a nie co do oferty g\u0142\u0119bokiego sensu egzystencjalnego i s\u0142abn\u0105cej liczb\u0105 wiernych, ale mocnej co do oferty sensu sfery sacrum, wypracowa\u0142y nie tylko bogactwo alternatywnych ofert, ale stworzy\u0142y pewien kompromisowy consensus. Chybotanie si\u0119 na cienkiej linie tego consensusu jest wa\u017cnym sk\u0142adnikiem to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka Zachodu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Cho\u0107 porz\u0105dek sakralny wypierany przez sekularyzuj\u0105c\u0105 \u015bwiat modernizacj\u0119 widzimy tradycyjnie jako starcie i konflikt, nie jest to prawid\u0142owy obraz historii Zachodu, bo akcentuje wymiar walki, w wyniku kt\u00f3rej jedna strona s\u0142ab\u0142a a druga zyskiwa\u0142a na sile. Zmie\u0144my jednak perspektyw\u0119 a zobaczymy, \u017ce oba te procesy zgodnie i \u2013 c\u00f3\u017c za paradoks dla tradycyjnego ogl\u0105du dziej\u00f3w \u2013 harmonijnie tworzy\u0142y nowy \u015bwiat. Bowiem bez s\u0142abn\u0105cej w wyniku sekularyzacji sfery sacrum nie ros\u0142aby warto\u015b\u0107 czasu doczesnego tworz\u0105cego pod\u0142o\u017ce pragnienia i \u017c\u0105dania, aby by\u0107 coraz d\u0142u\u017cej tu na ziemi. Za\u015b bez modernizacji z jej presj\u0105 szybko\u015bci nie ros\u0142aby warto\u015b\u0107 czasu ekonomicznego, kt\u00f3ra przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w pragnienie i \u017c\u0105danie bycia coraz d\u0142u\u017cej m\u0142odym. Oba te pragnienia i \u017c\u0105dania D\u0142u\u017cej (d\u0142u\u017cej m\u0142ody i d\u0142u\u017cej w og\u00f3le) przekszta\u0142ci\u0142y czas w warto\u015b\u0107, determinuj\u0105 na wielk\u0105 skal\u0119 realne procesy realokacyjne i w efekcie kieruj\u0105 nas ku nowej, laickiej transcendencji bycia bez ko\u0144ca. Tak widziana wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 nie powsta\u0142aby jednak bez tego, co tradycyjnie oceniamy jako historyczny konflikt i starcie przeciwstawnych porz\u0105dk\u00f3w i racji.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Dzi\u0119ki temu, \u017ce historyczne procesy sekularyzacji i modernizacji nie tylko przebiega\u0142y z okre\u015blon\u0105 szybko\u015bci\u0105, ale ich tempa by\u0142y tak w\u0142a\u015bnie skorelowane ze sob\u0105, jak to obserwowali\u015bmy w historii Zachodu, czas jako warto\u015b\u0107 sta\u0142 si\u0119 w wieku XX harmonijnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c\u0105 jedno\u015bci\u0105 D\u0142u\u017cej i Szybciej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Streszczony w poj\u0119ciu Szybciej zachodni przymus racjonalno\u015bci oraz D\u0142u\u017cej jako cel i jako warto\u015b\u0107 przyci\u0105gaj\u0105 si\u0119 jak magnesy. Przymus racjonalno\u015bci umo\u017cliwia \u2013 poprzez zwyci\u0119ski poch\u00f3d techniki i nauki \u2013 realizacj\u0119 warto\u015bci streszczonej w poj\u0119ciu D\u0142u\u017cej a owo D\u0142u\u017cej, jako warto\u015b\u0107 ko\u0144cowa, czyli taka, kt\u00f3ra nie wymaga dalszego uzasadnienia, uzasadnia i legitymizuje Szybciej. I to nie na poziomach trywialnych (konsumpcja, pot\u0119ga), ale wr\u0119cz transcendentnych, ostatecznych. Zachodnia racjonalno\u015b\u0107 i zachodni przymus szybko\u015bci otrzymuj\u0105 Najwy\u017csz\u0105 Nobilitacj\u0119. Staj\u0105 si\u0119 silnikiem nap\u0119dzaj\u0105cym cywilizowany \u015bwiat ku transcendencji, jak\u0105 jest Bycie-Bez-Ko\u0144ca.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ta harmonijnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce ze sob\u0105 priorytety Szybciej i D\u0142u\u017cej s\u0105 efektem \u2013 powt\u00f3rzmy to raz jeszcze &#8211; specyficznego skorelowania w czasie tempa procesu sekularyzacji i modernizacji. Dramatyczne efekty innej szybko\u015bci tych proces\u00f3w i braku wzajemnej korelacji ich tempa obserwujemy w innych cywilizacjach teocentrycznych, gdy nast\u0119puje ich wsp\u00f3\u0142czesne spotkanie z Zachodem.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Islam_%E2%80%93_jak_powolna_sekularyzacja_opoznia_modernizacje\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Islam \u2013 jak powolna sekularyzacja op\u00f3\u017ania modernizacj\u0119<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Cywilizacja zachodnia spotyka si\u0119 bowiem wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie z tymi kulturami, w kt\u00f3rych historyczna dynamika sekularyzacji i modernizacji by\u0142a zdecydowanie odmienna i kt\u00f3re co do poziomu modernizacji stoj\u0105 od Zachodu zdecydowanie ni\u017cej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Spotkania te maj\u0105 miejsce w wielu wymiarach, ale na co dzie\u0144 cywilizacje stykaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 przede wszystkim swoimi ofertami \u017cycia codziennego oraz elementami obszaru technopolis (gospodarka, nauka, technologia, przemys\u0142).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">To, co Zach\u00f3d oferuje w sferze \u017cycia codziennego dotyka najwi\u0119kszej liczby ludzi po drugiej stronie. Praca, konsumpcja, rozrywka, kultura, zdrowie \u2013 to s\u0105 elementy zachodniej codzienno\u015bci, z kt\u00f3rymi zetkn\u0105\u0107 si\u0119 naj\u0142atwiej ludziom innych kultur. I zachodnia oferta okazuje si\u0119 dla nich niezwykle atrakcyjna. Skutkuje to nieustannym usi\u0142owaniem przej\u0119cia zachodnich wzor\u00f3w i styl\u00f3w konsumpcji, modeli kultury masowej i rozrywki, zabiegami o por\u00f3wnywalny poziom ochrony zdrowia. Zwykli ludzie chc\u0105 po prostu mie\u0107 to samo. Takie same programy rozrywkowe i filmy, centra handlowe, seriale, szpitale, szko\u0142y, i ochron\u0119 zdrowia. Chc\u0105 takiego samego \u015brodowiska pracy. I poziomu dochod\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Oferta zachodnia nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 wszak\u017ce znik\u0105d. Nie jest cudownym zrz\u0105dzeniem ostatnich dekad. Aby mog\u0142a teraz zaistnie\u0107, konieczny by\u0142 rozpocz\u0119ty dziesi\u0119\u0107 wiek\u00f3w temu i gwa\u0142townie przyspieszony od Renesansu proces transformacji czasu w warto\u015b\u0107. Sekularyzacja i modernizacja wsp\u00f3lnie dokona\u0142y tej przemiany. Stworzy\u0142y cywilizacj\u0119, w kt\u00f3rej warto\u015bci sakralne zsekularyzowa\u0142y si\u0119 w pragnienie i \u017c\u0105danie bycia coraz d\u0142u\u017cej tu, na ziemi a modernizacja zamieni\u0142a i u\u015bwi\u0119ci\u0142a przymus szybko\u015bci w pragnienie i \u017c\u0105danie bycia coraz d\u0142u\u017cej m\u0142odym. Oba te pragnienia sta\u0142y si\u0119 nap\u0119dem aksjologicznym wsp\u00f3\u0142czesnego Zachodu i okre\u015blaj\u0105, poprzez znacz\u0105ce procesy realokacji zasob\u00f3w, kierunek jego rozwoju.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">I to one stoj\u0105 za znacz\u0105c\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 zachodniej oferty \u017cycia codziennego. S\u0105 z samej swej natury na wskro\u015b \u015bwieckie, s\u0105 propozycj\u0105 urz\u0105dzenia si\u0119 w doczesno\u015bci dla cz\u0142owieka, kt\u00f3ry porzuci\u0142 Boga i chce by\u0107 tu, na ziemi coraz d\u0142u\u017cej m\u0142ody i coraz d\u0142u\u017cej chce by\u0107 w og\u00f3le.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Jednak dla przeci\u0119tnego cz\u0142owieka jakiejkolwiek kultury, czy b\u0119dzie to islam, Rosja czy daleka Azja, sakralne czy sekularne \u017ar\u00f3d\u0142a tej oferty nie s\u0105 a\u017c tak istotne. Coraz d\u0142u\u017csze i w miar\u0119 wygodne \u017cycie, zdrowie i coraz d\u0142u\u017cej zachowana m\u0142odo\u015b\u0107 maj\u0105 urok po prostu nieprzeparty.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Niski poziom modernizacji i sekularyzacji kraj\u00f3w kultury islamu zderzony z tym nieprzepartym urokiem wysoce zsekularyzowanej zachodniej oferty \u017cycia codziennego rodzi du\u017ce napi\u0119cia wewn\u0105trzkulturowe i na styku z kultur\u0105 zachodni\u0105. Nierozwini\u0119ta technopolis arabska, niezdolna do stworzenia por\u00f3wnywalnie atrakcyjnej oferty \u017cycia codziennego jest co prawda maskowana w cz\u0119\u015bci kraj\u00f3w Bliskiego Wschodu. Kraje te kupuj\u0105 za petrodolary zachodnie produkty i us\u0142ugi stwarzaj\u0105c wra\u017cenie, \u017ce si\u0119 dog\u0142\u0119bnie westernizuj\u0105. Nie jest to jednak metoda dost\u0119pna dla ca\u0142ego Bliskiego Wschodu ani nie likwiduje problemu, lecz go na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 pog\u0142\u0119bia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">R\u00f3\u017cne grupy spo\u0142ecze\u0144stw arabskich w r\u00f3\u017cnych stopniu znaj\u0105 zachodni\u0105 ofert\u0119 \u017cycia codziennego; tym lepiej, im bardziej s\u0105 otwarte komunikacyjnie, lepiej wykszta\u0142cone. Tak\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 s\u0105 na przyk\u0142ad Palesty\u0144czycy z Autonomii i Izraela. Swoje robi te\u017c s\u0105siedztwo uprzywilejowanych dochodowo grup, kt\u00f3re z takiej oferty korzystaj\u0105 na co dzie\u0144.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Im lepsza znajomo\u015b\u0107 oferty powi\u0105zana z niewielk\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 skorzystania z niej, tym wi\u0119ksza obiektywnie podatno\u015b\u0107 na frustracj\u0119. Szczeg\u00f3lnie dotyka ona przyw\u00f3dc\u00f3w, polityk\u00f3w i stra\u017cnik\u00f3w to\u017csamo\u015bci narodowej i kulturowej (duchowni, arty\u015bci, wojskowi), kt\u00f3rzy z racji zajmowanego miejsca w systemie spo\u0142ecznym s\u0105 traktowani za odpowiedzialnych za los wsp\u00f3lnoty. Ich obowi\u0105zkiem, w obliczu zderzenia z nieprzepartym i niekwestionowanym urokiem zachodniej oferty, jest wskazanie przyczyn jej nieposiadania u siebie oraz sposobu zaradzenia tej sytuacji oraz mobilizacja do odpowiedniego dzia\u0142ania.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Problem islamu zdaje si\u0119 polega\u0107 na tym, \u017ce najlepsza droga do odrobienia zaleg\u0142o\u015bci, czyli szybka modernizacja tamtych kultur (co oznacza r\u00f3wnoczesn\u0105 budow\u0119 wszystkich element\u00f3w technopolis: budow\u0119 nowoczesnej rynkowej gospodarki konkurencyjnej zdolnej do masowej mobilizacji zasob\u00f3w w kapita\u0142, tworzenie szerokiej infrastruktury nauki i technologii, tworzenie nowoczesnego przemys\u0142u), tak aby zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do poziomu zachodniej technopolis jest bardzo utrudniona kulturowo. Modernizacja bowiem to nie tylko import zachodnich maszyn i instytucji, ale tak\u017ce, a mo\u017ce i przede wszystkim, import zachodnich warto\u015bci, kt\u00f3re czyni\u0105 te maszyny i instytucje sprawnymi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Rdzeniem aksjologicznym Zachodu jest czas jako warto\u015b\u0107. W oparciu o t\u0119 warto\u015b\u0107 zosta\u0142a stworzona wsp\u00f3\u0142czesna zachodnia kultura czasu. Czas jako warto\u015b\u0107 to pragnienie i przymus szybko\u015bci oraz podw\u00f3jne pragnienie D\u0142u\u017cej (d\u0142u\u017cej by\u0107 m\u0142odym i d\u0142u\u017cej by\u0107 w og\u00f3le). Kultura czasu w wymiarze Szybciej i D\u0142u\u017cej zosta\u0142a wdrukowana w zachodni system gospodarki konkurencyjnej, w nasze osobiste motywacje, pragnienia i \u017c\u0105dania, stymuluje coraz wyra\u017aniej rozdzia\u0142 \u015brodk\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Szybciej i D\u0142u\u017cej s\u0105 warto\u015bciami totalnie sekularnymi. Nie kwestionuj\u0105 Boga, czyni\u0105 Go tylko na co dzie\u0144 niepotrzebnym. I nie wymy\u015blono dot\u0105d, jak skutecznie i trwale zmodernizowa\u0107 kultur\u0119 materialn\u0105 bez zinternalizowania w duszy poddanego modernizacji cz\u0142owieka laickiej wizji \u015bwiata i nadrz\u0119dnej warto\u015bci sekularnego czasu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Chybotliwy i kompromisowy consensus mi\u0119dzy sekularnym pragnieniem D\u0142u\u017cej i Szybciej a sfer\u0105 sacrum, osi\u0105gni\u0119ty na Zachodzie, jest unikalnym rozwi\u0105zaniem dzi\u0119ki wiekom obustronnej dyskusji, polemiki i konfrontacji. Osi\u0105gn\u0105\u0107 podobny kompromis w kulturze islamu, w kt\u00f3rej wymiar sakralny jest bardzo silny, \u017cywy i powszechny jest wyzwaniem na miar\u0119 epoki.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">R\u00f3\u017cne kraje arabskie r\u00f3\u017cnie podchodz\u0105 do niebezpiecznego dla rz\u0105dz\u0105cych w nich re\u017cimach zadania implantowania sekularnej modernizacji do niezsekularyzowanej kultury. Na jednym biegunie obserwujemy totalne odrzucenie modernizacji, zamkni\u0119cie i budow\u0119 systemu teokratycznego wrogiego Zachodowi. T\u0119 strategi\u0119 realizuje Iran i przegrywa ratuj\u0105c si\u0119 dochodami z ropy, za kt\u00f3re kupuje, od Zachodu oczywi\u015bcie, to co mu potrzebne do przetrwania, ale nie rozwoju. Innym wariantem totalnego odrzucenia modernizacji w imi\u0119 walki z wrogiem jest strategia Hamasu, kt\u00f3ry opanowa\u0142 Autonomi\u0119 Palesty\u0144sk\u0105 i Hezbollahu, kt\u00f3ry okupuje po\u0142udnie Libanu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Na drugim biegunie jest zadziwiaj\u0105cy eksperyment Bahrajnu, kt\u00f3ry zdaje si\u0119 dokonywa\u0107 rzeczywistej i niemal totalnej modernizacji buduj\u0105c rekreacyjno-turystyczny pomost mi\u0119dzy Zachodem a Bliskim Wschodem. Odmian\u0105, cho\u0107 na razie ma\u0142o udan\u0105, szeroko zakrojonego eksperymentu jest pr\u00f3ba zdemokratyzowania Iraku.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Pomi\u0119dzy tymi biegunami mieszcz\u0105 si\u0119 najszerzej stosowane strategie, w zamy\u015ble kompromisowe. G\u0142\u00f3wn\u0105 ich ide\u0105 jest modernizacja wyspowa. Nie ryzykuj\u0105c totalnej przebudowy, implantuje si\u0119 stopniowo zachodnie wzory i modele do wybranych dziedzin gospodarki, nauki i techniki. Ten model realizowany jest w Jordanii, Egipcie a cz\u0119\u015bciowo w Arabii Saudyjskiej, Syrii a nawet w Iranie. Efekty s\u0105 niejednoznaczne i do\u015b\u0107 dalekie od zamierze\u0144. Zwesternizowane enklawy, mo\u017cna rzec, otorbi\u0142y si\u0119 pozostaj\u0105c wyspami otoczonymi oceanem biedy. Nie maj\u0105 si\u0142y do samodzielnej ekspansji na kolejne obszary. Ka\u017cdy kolejny etap tak pomy\u015blanej modernizacji musi by\u0107 osobno inicjowany odg\u00f3rnie, przez pa\u0144stwo. Otaczaj\u0105ca te enklawy kultura tradycyjna nie integruje si\u0119 z nimi, s\u0142abo asymiluje nowo\u015bci a one do\u015b\u0107 \u0142atwo ulegaj\u0105 degeneracji. Przyk\u0142adem s\u0105 kolejne i nieefektywne, z\u017cerane korupcj\u0105 i psute partykularyzmami projekty prywatyzacyjne. Dotychczasowe efekty modernizacji wyspowej, cho\u0107 dalekie od tych zamierzonych i opisanych w finansowanych przez pa\u0144stwo folderach reklamowych, zmieni\u0142y jednak nieco obraz i poziom modernizacji kraj\u00f3w kultury islamu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Pomys\u0142em na zupe\u0142nie bezpieczn\u0105 modernizacj\u0119 jest na Bliskim Wschodzie jej symulowanie poprzez masowy zakup zachodnich d\u00f3br, us\u0142ug i specjalist\u00f3w po\u0142\u0105czony z kupowaniem spokoju spo\u0142ecznego w formie szczodrego wspomagania finansowego obywateli przy wykorzystaniu dochod\u00f3w z ropy. Elementy takiej pseudo-modernizacji realizuj\u0105 wszystkie pa\u0144stwa, kt\u00f3re na to sta\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W przedstawionym opisie pokazali\u015bmy (pomin\u0105wszy Iran, Hamas, Hezbollah) pozytywne i merytoryczne odpowiedzi kultury islamu na wyzwanie, jakim jest zachodnia oferta \u017cycia codziennego. Bez wzgl\u0119du na ocen\u0119, jak s\u0105 skuteczne zas\u0142uguj\u0105 na szacunek, bo \u015bwiadcz\u0105 o powa\u017cnym podej\u015bciu do cywilizacyjnego wyzwania Zachodu. Reakcje na to wyzwanie nie ograniczaj\u0105 si\u0119 jednak do dzia\u0142a\u0144 inicjowanych przez w\u0142adze pa\u0144stwowe. Reaguj\u0105 tak\u017ce zinstytucjonalizowani, oficjalni i samozwa\u0144czy stra\u017cnicy to\u017csamo\u015bci kulturowej: duchowni, ludzie sztuki, wojskowi, terrory\u015bci i inni. Reaguj\u0105 r\u00f3\u017cnie: merytorycznie, emocjonalnie. Reaguj\u0105 s\u0142owem, pismem i terrorem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Zachodnie wyzwanie mo\u017cna podj\u0105\u0107, w imi\u0119 obrony w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci kulturowej, szanuj\u0105c ocen\u0119 zwyk\u0142ego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest pod urokiem oferty zachodniej. Ale mo\u017cna t\u0119 ofert\u0119 odrzuci\u0107 jako bezbo\u017cn\u0105. Takie odrzucenie jest z punktu widzenia niezsekularyzowanej kultury islamu usprawiedliwione, ale nie rozwi\u0105zuje problemu. W obecnej chwili, na pocz\u0105tku XXI wieku, problemem islamu nie jest ju\u017c bowiem zachodnia oferta, ale pragnienie jej posiadania przez zwyk\u0142ych ludzi z kr\u0119gu w\u0142asnej kultury. Reakcja fundamentalistyczna stwarza konflikt wewn\u0105trzcywilizacyjny. Logicznym dla tego podej\u015bcia, cho\u0107 z\u0142ym krokiem nast\u0119pnym jest zwalczanie pokusy modernizmu we w\u0142asnym spo\u0142ecze\u0144stwie, jego mniej lub bardziej wymuszona indoktrynacja antyzachodnia. St\u0105d ju\u017c tylko krok do dzia\u0142a\u0144 bardziej radykalnych z terrorem \u0142\u0105cznie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">A \u017ar\u00f3d\u0142em tych wszystkich dylemat\u00f3w jest spotkanie dw\u00f3ch kultur, kt\u00f3rym historia wytyczy\u0142a zdecydowanie odmienne tempa i scenariusze rozwoju. Obie powinny zobaczy\u0107 w tym szans\u0119. Islam w modernizacji, Zach\u00f3d w zachowanej u partnera \u017cywej wierze. Czy tak si\u0119 stanie, poka\u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rosja_%E2%80%93_jak_zbyt_szybka_sekularyzacja_hamuje_modernizacje\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Rosja \u2013 jak zbyt szybka sekularyzacja hamuje modernizacj\u0119<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W Rosji w wieku XX nast\u0105pi\u0142a gwa\u0142towna, przymusowa sekularyzacja\/laicyzacja wsparta pa\u0144stwowym terrorem. R\u00f3wnocze\u015bnie wdro\u017cono szeroki, odg\u00f3rnie sterowany program modernizacji.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Pr\u00f3ba do\u015bcigni\u0119cia zachodniej technopolis zako\u0144czy\u0142a si\u0119 kl\u0119sk\u0105. \u0179r\u00f3d\u0142em pora\u017cki by\u0142a marksistowska teoria ekonomiczna i bazuj\u0105ca na niej partyjna ideologia radziecka. Realizacja marksowsko-leninowskich koncepcji stworzy\u0142a nieefektywny system centralnego planowania po\u0142\u0105czony z zablokowaniem swobodnej artykulacji opinii i interes\u00f3w i b\u0142\u0119dnymi priorytetami modernizacji (przemys\u0142 ci\u0119\u017cki i surowcowy).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Sekularyzacja i laicyzacja w Rosji radzieckiej by\u0142a gwa\u0142towna i przymusowa. Zniszczono infrastruktur\u0119 instytucjonaln\u0105 religii, duchowni musieli przej\u015b\u0107 do stanu \u015bwieckiego lub byli zabijani i osadzani w obozach koncentracyjnych. Propaganda antyreligijna sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym elementem edukacji.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Radykalna laicyzacja wyrugowa\u0142a z \u017cycia spo\u0142ecznego tradycyjne sensy egzystencjalne ufundowane na religii i jej obietnicach eschatologicznych (\u017cycie po \u015bmierci i raj jako nagroda dla dobrze czyni\u0105cych). To czyszczenie umys\u0142\u00f3w mia\u0142o stworzy\u0107 wolne miejsce dla internalizacji nowych sens\u00f3w. Taki zabieg by\u0142 niezb\u0119dny z wielu powod\u00f3w, ale wymie\u0144my jeden. Przyspieszony skok sekularyzacyjny w Rosji radzieckiej nie by\u0142 kompensowany, jak na Zachodzie, odczuwalnymi efektami modernizacji, bo te od\u0142o\u017cono w dalek\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 po do\u015bcigni\u0119ciu i prze\u015bcigni\u0119ciu Zachodu. W miejsce kompensaty materialnej internalizowano w duszy cz\u0142owieka radzieckiego nowe sensy egzystencjalne zbudowane na komunistycznej ideologii. Wskazywa\u0142y odleg\u0142e cele (doskona\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo, doskona\u0142e zaspokojenie potrzeb) i drogi ich realizacji. Wyja\u015bnia\u0142y, dlaczego trzeba d\u0142ugo czeka\u0107 na ich spe\u0142nienie. Pokazywa\u0142y wrog\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Upadek systemu komunistycznego w Rosji oznacza\u0142 krach tego osiemdziesi\u0119cioletniego eksperymentu. Za\u0142ama\u0142a si\u0119 socjalistyczna modernizacja a rosyjska technopolis jest w por\u00f3wnaniu z zachodni\u0105 na niskim poziomie. Wraz z krachem modernizacyjnym za\u0142ama\u0142y si\u0119 ostatecznie laickie sensy egzystencjalne wt\u0142aczane przez partyjn\u0105 ideologi\u0119 przez cztery ostatnie pokolenia.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Musimy dok\u0142adnie zrozumie\u0107 skal\u0119 tej katastrofy. Laicyzacja wyrugowa\u0142a religi\u0119 i g\u0142\u0119bokie sensy egzystencjalne na niej fundowane. Za\u0142ama\u0142a si\u0119 ideologia funduj\u0105ca sensy zast\u0119pcze. Modernizacja jest daleko w tyle za zachodni\u0105, co nie pozwala ukoi\u0107 t\u0119sknoty egzystencjalnej w odrobinie luksusu. Co gorsza, ogl\u0105dana w telewizji zachodnia modernizacja jest na tak wysokim poziomie, \u017ce sama zaczyna generowa\u0107 g\u0142\u0119bokie sensy egzystencjalne (typu D\u0142u\u017cej).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Jest to sytuacja gro\u017c\u0105ca dezintegracj\u0105 spo\u0142eczn\u0105. Gwa\u0142towny skok sekularyzacji po\u0142\u0105czony z za\u0142amaniem modernizacji tworzy sytuacj\u0119 anomii, ale nie w sensie mertonowskim, czyli niedopasowania istniej\u0105cych cel\u00f3w do dost\u0119pnych \u015brodk\u00f3w, bo i \u015brodk\u00f3w nie ma a i sensy albo zagin\u0119\u0142y albo s\u0105 niedost\u0119pne. Jest to wi\u0119c anomia jakby do kwadratu, bo b\u0142yskawicznej utracie g\u0142\u0119bokich sens\u00f3w i warto\u015bci transcedentalnych towarzyszy brak rozwoju sfery doczesnej oferuj\u0105cej szybkie materialne sensy zast\u0119pcze lub g\u0142\u0119bokie typu D\u0142u\u017cej. Nast\u0119puje spektakularne, ale uzasadnione poczucie ni\u017cszo\u015bci cywilizacyjnej wed\u0142ug akceptowanych, bo dominuj\u0105cych kryteri\u00f3w zachodnich.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, ta dominacja zachodnich kryteri\u00f3w, czym jest rozwini\u0119ta cywilizacja jest czasem traktowana przez \u015bwiat islamu i inne kultury za przejaw zachodniego\/ameryka\u0144skiego imperializmu kulturowego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">W Rosji mamy zatem na znaczn\u0105 skal\u0119 sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej cz\u0142owiek wpierw zosta\u0142 pozbawiony norm i warto\u015bci tradycyjnych a nast\u0119pnie za\u0142ama\u0142y si\u0119 normy i warto\u015bci, kt\u00f3re mia\u0142y je zast\u0105pi\u0107. Brak jest r\u00f3wnocze\u015bnie warto\u015bci doczesnych, kt\u00f3rymi epatuje Zach\u00f3d i za kt\u00f3rymi kryj\u0105 si\u0119 warto\u015bci quasi transcendentne typu D\u0142u\u017cej. Modernizacja radziecka nie wdrukowa\u0142a te\u017c ludziom norm proefektywno\u015bciowych, kt\u00f3re walnie przyczyni\u0142y si\u0119 bogactwa Zachodu. To za\u0142amanie si\u0119 norm w tak wielu wymiarach to sytuacja anomii w sensie psychologicznym a nie socjologicznym (mertonowskin na przyk\u0142ad), cho\u0107 w Rosji skala tego psychologicznego zjawiska przybra\u0142a rozmiary socjologiczne.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Z Zachodem spotyka si\u0119 wi\u0119c spo\u0142ecze\u0144stwo w cywilizacyjnym szoku. W odr\u00f3\u017cnieniu od islamu nie ma w\u0142asnej, cho\u0107by przeciwstawnej oferty aksjologicznej. Jest gorsze pod wzgl\u0119dem rozwoju materialnego, ale w sferze warto\u015bci zsekularyzowana oferta Zachodu jest dla niego nie tylko atrakcyjna, ale i powszechnie akceptowana.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Klasyczne reakcje na stan anomii to apatia i agresja. Na du\u017c\u0105 skale obserwujemy oba te zjawiska w Rosji. Szeroko mo\u017cna zobaczy\u0107 apati\u0119 rosyjskiej prowincji, nie widz\u0105cej szans na jakiekolwiek dogonienie Zachodu. Towarzyszy temu tradycyjna rosyjska ucieczka w alkohol. Na drugim biegunie wida\u0107 agresywn\u0105 ch\u0119\u0107 pokonania dystansu. W\u015br\u00f3d ludzi z inicjatyw\u0105 reakcja na stan anomii przybiera rozliczne formy. Jedn\u0105 z nich jest zdrowa przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 gospodarcza. Ale skala tego zjawiska jest znacznie mniejsza, ni\u017c na przyk\u0142ad w Polsce na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Inn\u0105 form\u0105 po\u015bcigu jest zorganizowana przest\u0119pczo\u015b\u0107, kt\u00f3ra przybiera w Rosji rozmiary zagra\u017caj\u0105ce samemu procesowi modernizacji.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Walka z anomi\u0105 w Rosji poradzieckiej rozgrywa si\u0119 w warstwie dzia\u0142a\u0144 realnych i w warstwie symbolicznej. W tej pierwszej obserwujemy rosyjski wariant modernizacji wyspowej wspomagany finansowo dochodami z eksportu kilku surowc\u00f3w. G\u0142\u00f3wne projekty modernizacyjne s\u0105 sterowane odg\u00f3rnie przez pa\u0144stwo. Modernizacja jest stosunkowo szybka, ale stale i na du\u017c\u0105 skal\u0119 degenerowana korupcj\u0105, nepotyzmem i splataniem si\u0119 ze zorganizowan\u0105 przest\u0119pczo\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Walka z anomi\u0105 w warstwie symbolicznej to wskazywanie atrakcyjnych norm, warto\u015bci i cel\u00f3w dla jednostek i grup spo\u0142ecznych. Wielka rola przypada tu zwykle przyw\u00f3dcom politycznym i duchowym. W Rosji cele cywilizacyjne s\u0105 powieleniem zachodnich. Sekularyzacja zrobi\u0142a tu swoje. Jednak problemem na razie nie do pokonania jest wdro\u017cenie norm instrumentalnych, kt\u00f3re warunkuj\u0105 sprawne funkcjonowanie i rozw\u00f3j technopolis. Degeneracja procesu rosyjskiej modernizacji, o czym pisa\u0142em przed chwil\u0105 jest obecnie g\u0142\u00f3wn\u0105 przeszkod\u0105 w po\u015bcigu za Zachodem. Przyw\u00f3dcy stosuj\u0105 wi\u0119c na szerok\u0105 skal\u0119 zast\u0119pcz\u0105 terapi\u0119 dowarto\u015bciowuj\u0105c\u0105: pr\u0119\u017cenie musku\u0142\u00f3w w s\u0142abej Czeczenii, delikatny szanta\u017c energetyczny Zachodu, wpychanie si\u0119 do G7, podszczypywanie USA na Bliskim Wschodzie itd.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zakonczenie_inni_uczestnicy_wyscigu\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Zako\u0144czenie: inni uczestnicy wy\u015bcigu<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Reakcje innych cywilizacji wyros\u0142ych na gruncie religii teocentrycznych na zachodni\u0105 ofert\u0119 s\u0105, jak dot\u0105d, ma\u0142o adekwatne do skali wyzwa\u0144, jaki tworzy Zach\u00f3d. Co dalej?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Spo\u0142ecze\u0144stwa kultury islamu i Rosji pragn\u0105 zachodniej oferty dnia codziennego, ale nie posiadaj\u0105 zachodniej kultury czasu i dystansuj\u0105 si\u0119 od niej. Kultura ta, oparta na priorytetach D\u0142u\u017cej i Szybciej, pe\u0142ni za\u015b wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie rol\u0119 aksjologicznego paliwa nap\u0119dzaj\u0105cego silnik modernizacji. Ponadto, w kr\u0119gu tych cywilizacji, zw\u0142aszcza na obszarze islamu, nie istnieje jeden z najwa\u017cniejszych akcelerator\u00f3w modernizacji: sformalizowany, prosty w dzia\u0142aniu i oparty na jednolitych, mi\u0119dzynarodowych regu\u0142ach system rejestracji praw w\u0142asno\u015bci. W konsekwencji, nie istnieje mechanizm efektywnego przekszta\u0142cania i mobilizowania maj\u0105tku obywateli w kapita\u0142 i na obszarze tym zalega wielka pula niewykorzystanego, martwego kapita\u0142u.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Martwy kapita\u0142 nie pracuje wi\u0119c dla modernizacji a brak rozwini\u0119tej kultury czasu nie generuje oddolnej, masowej presji ku modernizacji. Tak spowolniony ekonomicznie i kulturowo rozw\u00f3j nie wr\u00f3\u017cy tym cywilizacjom dobrze na przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Je\u015bli modernizacja nie nabierze tam odpowiedniego tempa, nie maj\u0105 one na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 wielkich szans w konkurencyjnym wy\u015bcigu. Ich frustracja wywo\u0142ana zderzeniem ambicji i mo\u017cliwo\u015bci, mo\u017ce by\u0107 dla Zachodu czasem bolesna, ale nie zmieni to faktu, \u017ce wy\u015bcig technologiczny i ekonomiczny b\u0119d\u0105 rozgrywali inni. Kto? Kolejnym wielkim przegranym jest Afryka. W\u015br\u00f3d pretendent\u00f3w do czo\u0142\u00f3wki wy\u015bcigu pozostaj\u0105 niekt\u00f3re kraje Azji a konkretnie, Japonia, Chiny, wschodnie tygrysy i Indie oraz mo\u017ce kilka kraj\u00f3w Ameryki Po\u0142udniowej. To prawdopodobnie z nimi w\u0142a\u015bnie Zach\u00f3d toczy\u0107 b\u0119dzie wy\u015bcig. Ich szanse mo\u017cna ocenia\u0107 ju\u017c teraz, analizuj\u0105c efektywno\u015b\u0107 ich mechanizmu mobilizowania kapita\u0142u oraz stopie\u0144 asymilacji systemu warto\u015bci opartego na priorytetach Szybciej i D\u0142u\u017cej.<\/span><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Summary\"><\/span><span style=\"color: #000000;\">Summary<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">It is not the modernization only but the unique synchronization of two historic processes: of modernization and secularization that brought about the unprecedented level of the economic, scientific and technological development of Europe since XII century. Other civilizations based on theocentric religions, Islam and Russia, also experienced both of these processes. In these cases however, the feedbacks between secularization and modernization have been proceeding very differently. The result is much lower level of modernization and the culture which is making hard to catch up.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 pobierz \/ wydrukuj tekst Notka z wrze\u015bnia 2015 Tekst by\u0142 pisany dziewi\u0119\u0107 lat temu. Dzisiaj przegrana cywilizacyjna Rosji jest coraz bardziej widoczna. Przegrana ekonomiczna, militarna islamu tak\u017ce. Ale nie przewidzia\u0142em, \u017ce ten przegrywaj\u0105cy islam zaatakuje Zach\u00f3d i atak przybierze posta\u0107 tak banaln\u0105 jak rzeka muzu\u0142man\u00f3w p\u0142yn\u0105cych do Europy z w\u0142asn\u0105 kultur\u0105, odrzucaj\u0105cych fundamenty prawne [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":894,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1064","1":"page","2":"type-page","3":"status-publish","5":"category-inne-teksty","6":"czr-hentry"},"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"en","enabled_languages":["pl","en"],"languages":{"pl":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"en":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1064","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1064"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1064\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/894"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}