{"id":1054,"date":"2015-07-20T19:16:24","date_gmt":"2015-07-20T17:16:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kwasniewski.org.pl\/?page_id=1054"},"modified":"2016-10-05T12:57:39","modified_gmt":"2016-10-05T10:57:39","slug":"nieprawda-ze-ludzie-od-kiedy-siegnac-pamiecia-pragna-zyc-dluzej-to-mit-zrodzony-niedawno","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/jacek.kwasniewski.org.pl\/en\/teksty\/nieprawda-ze-ludzie-od-kiedy-siegnac-pamiecia-pragna-zyc-dluzej-to-mit-zrodzony-niedawno\/","title":{"rendered":"Nieprawda, \u017ce ludzie – od kiedy si\u0119gn\u0105\u0107 pami\u0119ci\u0105 – pragn\u0105 \u017cy\u0107 d\u0142u\u017cej. To mit, zrodzony niedawno"},"content":{"rendered":"

\"pdf2\"\u00a0 pobierz \/ wydrukuj tekst<\/a><\/p>\n

\n

Oczywiste nie jest oczywiste<\/span><\/h3>\n

Tytu\u0142 artyku\u0142u dla wielu czytelnik\u00f3w mo\u017ce brzmie\u0107 absurdalnie. Neguje oczywist\u0105 prawd\u0119 o odwiecznym pragnieniu cz\u0142owieka. My jednak stosujemy zasad\u0119 Stanis\u0142awa Jerzego Leca: co nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, nie zwyci\u0119\u017ca jej.<\/span><\/p>\n

Czas dla wi\u0119kszo\u015bci z nas to nie kwestia filozoficzna, ale praktyczna. Poniewa\u017c wszystko wok\u00f3\u0142 przyspiesza, chcemy zmie\u015bci\u0107 si\u0119 w czasie, zd\u0105\u017cy\u0107 na czas i jak najd\u0142u\u017cej by\u0107 m\u0142odzi i sprawni, bo to pomaga w szybkiej rzeczywisto\u015bci. Chcemy te\u017c coraz d\u0142u\u017cej \u017cy\u0107, oczywi\u015bcie w zdrowiu i dostatnio a nie sponiewierani przez choroby i starcz\u0105 n\u0119dz\u0119. I sporo robimy, aby to wszystko osi\u0105gn\u0105\u0107. Chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce czas zaprz\u0105ta nasz\u0105 uwag\u0119 bardziej ni\u017c kiedy\u015b, ale to tylko po\u0142owa prawdy. Bo cho\u0107 coraz wi\u0119cej czasu i pieni\u0119dzy nasza cywilizacja przeznacza na walk\u0119 z czasem, to samo pragnienie, by d\u0142ugo by\u0107 m\u0142odym i jak najd\u0142u\u017cej \u017cy\u0107 w zdrowiu jest tak oczywiste, \u017ce si\u0119 nim specjalnie nie zajmujemy.<\/span><\/p>\n

Warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na t\u0119 oczywisto\u015b\u0107, bo jest ona zamaskowan\u0105 furtk\u0105 do nieoczekiwanej rzeczywisto\u015bci. Co\u015b zosta\u0142o ukryte pod pozorem Oczywistego i nikt w\u0142a\u015bnie dlatego nie szuka tam wyja\u015bnienia. Ale o jakim wyja\u015bnieniu m\u00f3wimy? Co chcemy wyja\u015bni\u0107 patrz\u0105c na co\u015b, co zdaje si\u0119 by\u0107 oczywiste samo przez si\u0119?<\/span><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c chcemy si\u0119 dowiedzie\u0107, jak narodzi\u0142o si\u0119 to, co powszechnie uznajemy za oczywiste pragnienie, oczekiwanie i \u017c\u0105danie, by D\u0142u\u017cej-By\u0107-M\u0142odym i D\u0142u\u017cej-By\u0107-W-Og\u00f3le. Jaki jest mechanizm, kt\u00f3ry to pragnienie reprodukuje? Jak ma si\u0119 ono do fenomenu rosn\u0105cej szybko\u015bci cywilizacyjnej? Dok\u0105d nas prowadzi? Jak istotnie zmienia nasz \u015bwiat? I w ko\u0144cu, dlaczego jest dla nas tak oczywiste? S\u0105dzimy, \u017ce przy pomocy tych pyta\u0144 si\u0119gniemy g\u0142\u0119boko do zrozumienia fenomenu naszej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci a przynajmniej zachodniej cywilizacji.<\/span><\/p>\n

Pytamy o to, bo oczekiwania, marzenia i \u017c\u0105dania uznane za oczywiste musz\u0105 mie\u0107 przecie\u017c swoj\u0105 genez\u0119, sw\u00f3j pocz\u0105tek i mechanizm, kt\u00f3ry je powiela. Siedemset lat temu w Europie oczywiste i powszechne by\u0142o oczekiwanie, \u017ce ksi\u0119\u017ca b\u0119d\u0105 egzorcyzmowa\u0107 nawiedzone miejsca. Dzisiaj to oczekiwanie nie jest ani powszechne ani oczywiste. Dzisiaj natomiast jest oczywiste, \u017ce post\u0119p medycyny ma dostarczy\u0107 nowych lekarstw i nowych terapii, kt\u00f3re maj\u0105 by\u0107 bardziej skuteczne od poprzednich. Sprawdzamy to skrupulatnie odpowiednimi miarami statystycznymi. To z kolei siedemset lat temu nie by\u0142o oczywiste, cho\u0107by dlatego, \u017ce sama idea post\u0119pu naukowego narodzi\u0142a si\u0119 znacznie p\u00f3\u017aniej. Tak wi\u0119c to, co jest uznane powszechnie za oczywiste, nie zawsze by\u0142o oczywiste ani nie zawsze nim pozostanie.<\/span><\/p>\n

W przypadku oczekiwa\u0144, by D\u0142u\u017cej-By\u0107-M\u0142odym i D\u0142u\u017cej-By\u0107-W-Og\u00f3le nie tylko musimy wyja\u015bni\u0107 ich historyczn\u0105 genez\u0119 i rol\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci ale tak\u017ce fakt, \u017ce zyska\u0142y status tak oczywistych, \u017ce uwa\u017ca si\u0119, \u017ce nie wymagaj\u0105 wyja\u015bnienia i stawianie tej kwestii jest niepotrzebne a przynajmniej dziwaczne.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli wi\u0119c kto\u015b pyta, sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142o pragnienie i oczekiwanie, by \u017cy\u0107 coraz d\u0142u\u017cej, musi najpierw uzasadni\u0107 sam\u0105 zasadno\u015b\u0107 stawiania tego pytania. Bo w powszechnym odczuciu ludzie zawsze chcieli jak najd\u0142u\u017cej by\u0107 m\u0142odzi i jak najd\u0142u\u017cej \u017cy\u0107. To le\u017cy w naszej naturze. Nikt nie pragnie staro\u015bci ani \u015bmierci. Skoro tak by\u0142o zawsze, bo taka jest nasza natura, nie ma sensu pyta\u0107, sk\u0105d si\u0119 to pragnienie wzi\u0119\u0142o. Jedyn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105 mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 a dniem dzisiejszym zdaje si\u0119 by\u0107 r\u00f3\u017cnica mo\u017cliwo\u015bci. Kiedy\u015b by\u0142y mizerne, teraz s\u0105 znaczne. Dlatego dzi\u015b o tym g\u0142o\u015bno a kiedy\u015b by\u0142o ciszej. I tyle. O czym tu debatowa\u0107?<\/span><\/p>\n

W powszechnym odczuciu warto natomiast podejmowa\u0107 wysi\u0142ki, aby D\u0142u\u017cej-By\u0107-M\u0142odym i D\u0142u\u017cej-By\u0107-W-Og\u00f3le. Takie dzia\u0142ania s\u0105 uznawane powszechnie za jak najbardziej zasadne i coraz wi\u0119cej ludzi nad nimi pracuje oraz coraz wi\u0119cej zasob\u00f3w jest kierowanych na rozwi\u0105zywanie tego problemu.<\/span><\/p>\n

Mamy wi\u0119c dziwn\u0105 sytuacj\u0119. Rozwi\u0105zywanie problemu jak d\u0142u\u017cej \u017cy\u0107 jest powa\u017cnym zagadnieniem, ale sam fakt istnienia tego oczekiwania ju\u017c nie. My za\u015b uwa\u017camy, \u017ce narodziny oraz istnienie tego oczekiwania maj\u0105 swoj\u0105 histori\u0119 i jej poznanie ma du\u017ce znaczenie dla zrozumienia wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. I \u017ce wyja\u015bnienia wymaga w\u0142a\u015bnie sam fakt tego silnie prze\u017cywanego pragnienia D\u0142u\u017cej. Skoro tak, to – chc\u0105c nie chc\u0105c – musimy si\u0119 wpierw zmierzy\u0107 z twierdzeniami, kt\u00f3re g\u0142osz\u0105 co\u015b wr\u0119cz przeciwnego, to znaczy g\u0142osz\u0105 oczywisto\u015b\u0107 naszych pragnie\u0144 o coraz d\u0142u\u017cszym \u017cyciu a je\u015bli ju\u017c maj\u0105 je t\u0142umaczy\u0107, stwierdzaj\u0105 tylko, \u017ce te pragnienia istnia\u0142y zawsze i nic si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem nie zmieni\u0142o przez wieki i tysi\u0105clecia.<\/span><\/p>\n

Zmierzenie si\u0119 z tymi twierdzeniami ma jednak szczeg\u00f3lny charakter. Poniewa\u017c s\u0105 oczywiste, nikt ich nie og\u0142asza. Nie znamy pracy o oczywisto\u015bci pragnienia, by D\u0142u\u017cej-By\u0107-M\u0142odym i D\u0142u\u017cej-By\u0107-W-Og\u00f3le ani o tym, \u017ce jest ono oczywiste, bo istnieje od zawsze. Ten brak pisemnych \u015bwiadectw jest r\u00f3wnie charakterystyczny co zrozumia\u0142y. Tak jak nie tracimy czasu na pisanie, \u017ce bia\u0142e jest bia\u0142e a czarne jest czarne, tak samo nie chcemy marnowa\u0107 si\u0142 na pisanie o oczywisto\u015bciach, \u017ce ludzie od zawsze chcieli jak najd\u0142u\u017cej zachowa\u0107 m\u0142odo\u015b\u0107 i jak najd\u0142u\u017cej \u017cy\u0107. Oczywisto\u015b\u0107 nie wymaga wyja\u015bnienia i ten brak wyja\u015bnie\u0144 potwierdza powszechno\u015b\u0107 odczucia oczywisto\u015bci. Tak wi\u0119c, podwa\u017caj\u0105c oczywisto\u015b\u0107 pragnienia bycia jak najd\u0142u\u017cej toczymy dyskusj\u0119 jakby z cieniem, cho\u0107 cieniem wszechobecnym. Nikt bowiem nie kwestionuje istnienia oczekiwa\u0144, pragnie\u0144 i d\u0105\u017ce\u0144 D\u0142u\u017cej. Tyle, \u017ce zajmowanie si\u0119 nie tym, jak by\u0107 D\u0142u\u017cej, ale sk\u0105d si\u0119 to oczekiwanie wzi\u0119\u0142o, jak si\u0119 reprodukuje i co z niego wynika, jest uwa\u017cane za zaj\u0119cie raczej ja\u0142owe.<\/span><\/p>\n

A jednak\u2026<\/span><\/p>\n

Co znaczy pragnienie D\u0142u\u017cej dzisiaj a co znaczy\u0142o w przesz\u0142o\u015bci<\/span><\/h3>\n

Gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 nam wsp\u00f3\u0142czesnych – przekonana o oczywistej naturze pragnienia D\u0142u\u017cej – twierdzi, \u017ce cz\u0142owiek zawsze chcia\u0142 d\u0142u\u017cej \u017cy\u0107 i d\u0142u\u017cej by\u0107 m\u0142odym i \u017ce nic si\u0119 tu przez wieki nie zmieni\u0142o, nie b\u0119dziemy oponowa\u0107 i twierdzi\u0107, \u017ce wcale tego kiedy\u015b nie chcia\u0142. Odpowied\u017a jest inna. Rzecz nie w tym, co cz\u0142owiek chcia\u0142 kiedy\u015b i chce teraz w sprawach dotycz\u0105cych jego D\u0142u\u017cej. Rzecz w tym, \u017ce te pragnienia i d\u0105\u017cenia mieszcz\u0105 si\u0119 dzi\u015b i w przesz\u0142o\u015bci na zupe\u0142nie innych poziomach. Plasuj\u0105 si\u0119 zasadniczo inaczej w naszych obecnych i przesz\u0142ych hierarchiach wa\u017cno\u015bci. Tak bardzo inaczej, \u017ce zr\u00f3wnanie obu tych rzeczywisto\u015bci, tej przesz\u0142ej i dzisiejszej, pod has\u0142em \u201eludzie zawsze tego chcieli\u201d raczej ukrywa wielkie r\u00f3\u017cnice ni\u017c wskazuje faktyczne podobie\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017cnice s\u0105 \u0142atwo widoczne. Por\u00f3wnajmy tylko:<\/span><\/p>\n